Η μελέτη συντάχθηκε από τον αρχαιολόγο Άρη Τσαραβόπουλο. Παρουσιάζει το ανασκαφικό και ερευνητικό έργο της Β΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων κατά την πενταετία 1999-2003.
Περίληψη
Η παρούσα εργασία περιγράφει την έναρξη και την εξέλιξη της συστηματικής αρχαιολογικής έρευνας στα Αντικύθηρα, η οποία ξεκίνησε το 1999 μετά από πρόσκληση της τοπικής κοινότητας με σκοπό τη δημιουργία ενός επισκέψιμου Αρχαιολογικού Πάρκου. Η έρευνα επικεντρώθηκε κυρίως στην οχυρωμένη πόλη των ελληνιστικών χρόνων στη θέση «Κάστρο», η οποία αποτελεί μία από τις καλύτερα σωζόμενες οχυρωμένες πόλεις στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με τα ανασκαφικά δεδομένα και τη μελέτη των φιλολογικών πηγών, η οχύρωση του Κάστρου κατασκευάστηκε κατά την περίοδο των πολέμων του Μεγάλου Αλεξάνδρου εναντίον της Περσικής Αυτοκρατορίας, με την οικονομική ενίσχυση των Περσών μέσω του βασιλιά Άγιδος Γ΄ της Σπάρτης. Τα κινητά ευρήματα, όπως τα νομίσματα, τα όπλα και τα βλήματα (πεσσοί σφενδόνης, λίθοι καταπελτών), υποδεικνύουν ότι η πόλη είχε έντονο στρατιωτικό χαρακτήρα και ανήκε στη σφαίρα επιρροής της Φαλάσαρνας της Κρήτης. Η ζωή στην πόλη φαίνεται πως διακόπηκε απότομα το 69 π.Χ., όταν οι Ρωμαίοι υπό τον Μέτελλο εκστράτευσαν για να εκκαθαρίσουν την περιοχή από τους πειρατές.
Εκτός από την οχυρωμένη πόλη, η έρευνα έφερε στο φως το ιερό του Απόλλωνα Αιγιλιά στην παραλία του Ξηροποτάμου, το οποίο είχε τη μορφή οίκου, καθώς και το νεκροταφείο της πόλης στη θέση «Μνήματα». Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα Αντικύθηρα (η αρχαία Αίγιλα) αποτελούσαν ένα στρατηγικής σημασίας προπύργιο στον θαλάσσιο δρόμο μεταξύ Πελοποννήσου και Κρήτης, με την αρχαιολογική υπηρεσία να καταβάλλει προσπάθειες για τη διάσωση και την ανάδειξη αυτού του μοναδικού πολιτιστικού αποθέματος.
