Το παρόν άρθρο του Νίκου Λιανού παρουσιάζει το χρονικό της υποβρύχιας έρευνας που πραγματοποίησε το Ινστιτούτο Εναλίων Αρχαιολογικών Ερευνών (ΙΕΝΑΕ) το 1980 στο ιστορικό ναυάγιο του πλοίου «Μέντωρ».
Το Ιστορικό του Ναυαγίου
Το μπρίκι «Μέντωρ» βυθίστηκε τον Σεπτέμβριο του 1802 στον Αυλέμονα Κυθήρων, έπειτα από ισχυρούς ανέμους που το παρέσυραν με αποτέλεσμα να προσκρούσει στα βράχια.
Το πλοίο είχε αναλάβει να μεταφέρει από τον Πειραιά στην Αγγλία 17 κιβώτια με αρχαιολογικούς θησαυρούς, κυρίως τμήματα της ζωφόρου του Παρθενώνα και ανάγλυφα του ναού της Απτέρου Νίκης, που είχε αφαιρέσει ο Λόρδος Έλγιν.
Το πολύτιμο φορτίο ανελκύστηκε σταδιακά τα επόμενα χρόνια, έως τον Ιούνιο του 1804, από Έλληνες σφουγγαράδες, αρχικά Σπετσιώτες και μετέπειτα Καλύμνιους.
Η Έρευνα του ΙΕΝΑΕ
Η αποστολή οργανώθηκε τον Ιούλιο του 1980, όταν μια δεκαμελής ομάδα του Ινστιτούτου έφτασε στα Κύθηρα με διπλό στόχο: τον εντοπισμό και την αναγνώριση του σκαριού, καθώς και την εξακρίβωση τυχόν υπολειμμάτων του φορτίου.
Οι αυτοδύτες χρησιμοποίησαν αναρροφητήρα (Air Lift) για την ανασκαφή του βυθού, σε βάθος 22-24 μέτρων.
Στην ανασκαφή αποκαλύφθηκε η αριστερή πλευρά του πλοίου και οι μεταλλικοί σύνδεσμοι της καρίνας, που είχαν διατηρηθεί θαμμένα, ενώ η δεξιά πλευρά είχε καταστραφεί από την αρχική πρόσκρουση, τα κύματα και τις παλαιές εργασίες ανέλκυσης.
Βρέθηκαν επίσης μικρά σιδερένια σφαιρικά βόλια, αποδεικνύοντας ότι το πλοίο διέθετε οπλοστάσιο για άμυνα απέναντι στην πειρατεία της εποχής.
Η υποβρύχια έρευνα επιβεβαίωσε τελικά πως δεν είχε απομείνει τίποτα από το φορτίο των αρχαιοτήτων στον βυθό.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της έρευνας.
