Ακολουθεί ένα κείμενο από την Ένωση Βουρλιωτών Μικράς Ασίας για το προάστιο του Κουκλουτζά στη Σμύρνη, όπου κατοικήθηκε από Κυθήριους και Πελοποννήσιους τον 18ο και 19ο αιώνα.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Βρισκόταν Ανατολικά της Σμύρνης σε απόσταση 5 χλμ από το κέντρο , που ανήκε στον δήμο του Μπουρνόβα. Η περιοχή, κάποτε καλυμμένη με κήπους. Οι παλαιότεροι κάτοικοι της περιοχής μένουν στην πλαγιά του λόφου.
ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΟ 1922
Πριν την καταστροφή της Σμύρνης στην περιοχή ζούσαν πολλοί Έλληνες, οι οποίοι ήταν απόγονοι μεταναστών από τα Κύθηρα και την Πελοπόννησο που κατέφυγαν εκεί μετά τα Ορλωφικά.
Ο οικισμός κατά καιρούς από το 1770 κατοικείτο από ένα αριθμό ανθρώπων που κυμαινόταν ανάμεσα στους 1000 – 5000 Έλληνες.
ΤΟ ΟΝΟΜΑ
Το πρώτο όνομα του οικισμού στην αρχαιότητα ήταν Οπαίον ακόμη και Κορυφάσιον.
Το όνομα Κουκλουτζάς σημαίνει μυρωμένο βουνό, εύοσμο, επί ΒυζαντΊου το όνομα ήταν Κουκουλός (Kokluca). Η ονομασία αυτή άλλαξε σε Κουκουλουζέ. Σήμερα λέγεται Αλτιν νταγκ. Η τουρκική λέξη Altindag σημαίνει το χρυσό βουνό και πιστεύεται ότι το έδωσαν οι Τούρκοι κάτοικοι, όταν μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή θεωρήθηκε ότι οι ντόπιοι Έλληνες και οι στρατιώτες είχαν θάψει εκεί θησαυρούς κατά την αναχώρηση τους.
ΘΡΗΣΚΕΙΑ
Οι εκκλησίες τους ήταν των Απόστολου Πέτρου και Παύλου(1765 ), το Παρεκκλήσι Αγίου Ιωάννη, του Αη Γιώργη του Κρίνου, και η Αγία Αναστασία.
ΠΑΙΔΕΙΑ
Είχε διώροφο σχολείο με δημοτικό αρρένων και θηλέων ξεχωριστά και νηπιαγωγείο 118 μαθητές.
Το 1813 λειτούργησε Ελληνικό τυπογραφείο με το όνομα ”Ερμής”
ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ
Ήταν γεωργοί και Μαουνιέρηδες. Έβγαζαν καπνά, σταφύλια, κρασί ελιές, μήλα, αχλάδια, σύκα, μουριές και έκτρεφαν και μεταξοσκώληκες
ΔΙΩΞΕΙΣ
27/8/ -1/9/1922: Νέοι του χωρίου αντιστάθηκαν στους Τούρκους προκειμένου να διαφύγουν οι συμπολίτες τους με αποτέλεσμα να δολοφονηθούν όλοι.
Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, οι Έλληνες της συνοικίας κατέφυγαν ως πρόσφυγες στην Ελλάδα και κάποιοι εξ αυτών εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη όπου δημιούργησαν τη συνοικία Εύοσμος – Νέος Κουκλουτζάς.
Κοντά στη Σμύρνη (βόρεια) βρίσκονταν τα λουτρά της Αρτέμιδος (Χαλκά Μπουνάρ), όπου βρέθηκε άγαλμα της θεάς και όπου σύμφωνα με την παράδοση ένας χάλκινος κρίκος συγκρατούσε τα νερά της πηγής από το να ξεφύγουν και να πνίξουν τη Σμύρνη. Το 1897 μία Γαλλική εταιρία χρησιμοποίησε το νερό της πηγής αυτής για την ύδρευση της πόλης.
