Ένα εξαιρετικά σπάνιο και πολύτιμο ιστορικό τεκμήριο έρχεται στο φως, ρίχνοντας μια νέα ματιά στην πολεοδομική και αναπτυξιακή ιστορία των Κυθήρων. Πρόκειται για έναν χειρόγραφο τοπογραφικό – χάρτη με τίτλο «Σχέδιον Λιμένος και Συνοικισμού εν τω Διακοφτίω της νήσου Κυθήρων».
Όπως μαρτυρά ο τίτλος στην άνω αριστερή γωνία, το σχέδιο αυτό εγκρίθηκε επίσημα ως παράρτημα Βασιλικού Διατάγματος στις 4 Οκτωβρίου 1871 και φέρει την υπογραφή του Βασιλιά Γεωργίου Α’.
Ένα όραμα 124 χρόνια μπροστά από την εποχή του
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο αυτού του εγγράφου είναι η ιστορική του «προφητεία». Είναι γνωστό πως το Διακόφτι καθιερώθηκε και άρχισε να λειτουργεί ως το σύγχρονο, κεντρικό λιμάνι των Κυθήρων μόλις το 1995. Ωστόσο, ο χάρτης αυτός αποδεικνύει περίτρανα ότι η στρατηγική σημασία του όρμου και της απάνεμης θέσης του είχε αναγνωριστεί περισσότερο από έναν αιώνα νωρίτερα. Οι αρχιτέκτονες, οι μηχανικοί και οι τοπικές αρχές του 19ου αιώνα είχαν ήδη συλλάβει την ανάγκη δημιουργίας ενός μεγάλου λιμένα και ενός σύγχρονου οικισμού σε αυτό ακριβώς το σημείο.
Τι αποκαλύπτει το σχέδιο
Παρατηρώντας προσεκτικά το έγγραφο, το οποίο έχει σχεδιαστεί σε κλίμακα 1:2500, διακρίνουμε εντυπωσιακές λεπτομέρειες για το πώς φαντάζονταν την περιοχή εκείνη την εποχή:
Ιπποδάμειο Σύστημα Ρυμοτομίας: Σε αντίθεση με τους παλαιότερους, δαιδαλώδεις παραδοσιακούς οικισμούς, το Διακόφτι σχεδιάστηκε εξαρχής με ένα αυστηρό, γεωμετρικό ρυμοτομικό σχέδιο. Διακρίνονται καθαρά τα τετράγωνα οικοδομικά τετράγωνα, οι φαρδείς, παράλληλοι δρόμοι, καθώς και προβλεπόμενοι χώροι για πλατείες και πάρκα (σημειωμένα με πράσινο χρώμα). Το σχέδιο αυτό δεν περιορίζεται μόνο στην κυθηραϊκή ακτή, αλλά εκτείνεται και πάνω στη νησίδα Μακρυκυθήρων.
Η Γέφυρα της Ένωσης: Στο κέντρο του σχεδίου προβλέπεται ρητά η κατασκευή γέφυρας που θα ένωνε την κυθηραϊκή ακτή (Διακόφτι) με τη νησίδα Μακρυκύθηρα (ή Μακρονήσι). Η ιδέα αυτή, αν και σχεδιάστηκε το 1871, υλοποιήθηκε τελικά στη σύγχρονη εποχή, δίνοντας στο σημερινό Διακόφτι την εμβληματική του εικόνα.
Λιμενικά Έργα: Στο δεξί τμήμα του χάρτη, στην πλευρά της νησίδας Μακρυκύθηρα, αποτυπώνεται καθαρά ο σχεδιασμός ενός μεγάλου λιμενοβραχίονα (προβλήτα) που εισχωρεί στη θάλασσα, προσφέροντας ασφαλή ελλιμενισμό στα πλοία της εποχής.
Η ιστορική του σημασία
Το τοπογραφικό αυτό έγγραφο (το οποίο φέρει σφραγίδες που πιστοποιούν ότι είναι «Ακριβές Αντίγραφον») δεν είναι απλώς ένα παλιό σχέδιο πόλεως σε χαρτί. Είναι η ιστορική απόδειξη ότι τα μεγάλα έργα υποδομής, τα οποία σήμερα θεωρούμε δεδομένα, συχνά χρειάζονται πολλές δεκαετίες για να ωριμάσουν και να πάρουν σάρκα και οστά.
Το σχέδιο του 1871 αποτελεί ένα πολύτιμο κομμάτι του ιστορικού παζλ των Κυθήρων και αναδεικνύει το Διακόφτι όχι απλώς ως ένα «νέο» λιμάνι, αλλά ως ένα έργο-όραμα που περίμενε υπομονετικά τη δικαίωσή του για πάνω από 120 χρόνια.
Άρα ο θείος μου, ο Γρηγόρης ο Κασιμάτης είχε δίκιο.
Ο πόλεμος, όμως που άνοιξαν, τόσο ο μέσα όσο και ο Εξω Δήμος ήταν δυσεπίλυτος… Μια χούφτα άνθρωποι έχετε απομείνει σ αυτό τον τόπο, που κι εγώ τον πονάω κι ας μην μένω εκεί, αλλά η ομόνοια, η αλληλεγγύη και η συνεργασία είναι έννοιες που μάλλον τις έχετε ξεχάσει…. Πραγματικά, κρίμα!