Ενημέρωση περί του Κλήδονα από την Ιερά Μητρόπολη Κυθήρων

Μέ πολλή θλίψη πληροφορηθήκαμε τήν ἐπικείμενη ἀναβίωση τοῦ ἀρχαίου ἐθίμου τοῦ Κλήδονα ἐντός τῶν ὁρίων τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεώς μας. Χωρίς διάθεση σύγκρουσης ἤ θέλοντας νά ψέξουμε ἤ νά θίξουμε κανέναν -ἄλλωστε ὅλοι μᾶς εἶναι συμπαθεῖς καί ἐκτιμοῦμε τά πρόσωπά τους καί τήν προσφορά τους- ἐπιθυμοῦμε ἁπλῶς νά ἐνημερώσουμε γι’ αὐτό τό ἔθιμο ἀπό Χριστιανικῆς πλευρᾶς. Προβαίνουμε σ’ αὐτήν τήν ἐνημέρωση μέ πολλή ἀγάπη, ἀνυπόκριτη, καί ἔπειτα ὁ καθένας ἄς πράξει κατά τή χριστιανική του συνείδηση.

Ὁ Κλήδονας πρόκειται γιά ἀρχαιότατο μαντικό ἔθιμο, πού λαμβάνει χώρα τήν 23η Ἰουνίου, καί τό ὁποῖο συνεχίζεται ἕως τίς ἡμέρες μας κατά μίμηση τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων εἰδωλολατρῶν. Ἐν ὀλίγοις, κατ’ αὐτό τό ἔθιμο ἀνάπτονται πυρκαγιές, τίς ὁποῖες πηδοῦν καί διαπερνοῦν οἱ συμμετέχοντες, νομίζοντας ὅτι κατακαίγονται οἱ δυσχέρειες καί τυγχάνουν ἄλλων ἀγαθῶν. Ἐπίσης, βάζουν μέσα σέ ἀγγεῖο νερό καί ρίχνουν ἀπό ἕνα προσωπικό ἀντικείμενο, τά σκεπάζουν, καί ἔπειτα συναθροιζόμενοι τά βγάζουν, λέγοντας σέ καθένα ἀπό κάποιο συγκεκριμένο τραγούδι. Μέσω αὐτοῦ τάχα μαντεύουν τήν τύχη καί τή μοίρα τοῦ καθ’ ἑνός.

Τό ἔθιμο αὐτό προσπάθησε ἡ Ἐκκλησία μας νά τό ἐξαλείψει καί ἡ θέση της ἐκφράζεται μέσω τοῦ 65 κανόνα τῆς Πενθέκτης Συνόδου, τόν ὁποῖο παραθέτουμε: «Προστάζουμε νά καταργηθοῦν ἀπό τώρα καί στό ἑξῆς οἱ φωτιές πού ἀνάβονται ἀπό κάποιους μπροστά ἀπό τά ἐργαστήρια τους ἤ τά σπίτια τους τήν πρώτη μέρα κάθε μήνα, τίς ὁποῖες κάποιοι ἐπιχειροῦν καί νά πηδοῦν, σύμφωνα μέ κάποια παλιά συνήθεια. Ὅποιος λοιπόν κάνει κάτι τέτοιο, ἄν εἶναι κληρικός, νά καθαιρεῖται, κι ἄν εἶναι λαϊκός, νά ἀφορίζεται». Καί θέλοντας οἱ Πατέρες τῆς Συνόδου νά καταδείξουν ὅτι πρόκειται περί μεγίστου κακοῦ καί ἀπαλλοτρίωσης τοῦ Θεοῦ, συνεχίζουν περί τοῦ βασιλέως Μανασσή, πού παρόργισε τόν Θεό: «Γιατί ἔχει γραφτεῖ στό τέταρτο βιβλίο τῶν Βασιλειῶν: ‘‘καί ἔχτισε ὁ Μανασσής θυσιαστήριο γιά ὅλη τή στρατιά τοῦ οὐρανοῦ (σ.σ. δηλ. τά ἄστρα) στίς δύο αὐλές τοῦ οἴκου τοῦ Κυρίου καί πέρασε τά παιδιά του ἀνάμεσα ἀπό τή φωτιά καί προφήτευε καί ἔκανε τόν οἰωνοσκόπο καί ἔκανε πολλούς ἐγγαστρίμυθους καί σπλαχνοσκόπους καί ἔκανε πολύ κακό μπροστά στόν Κύριο καί τόν ἐξόργισε».

Ὁ Μέγας Βασίλειος, ἑρμηνεύοντας τόν λόγο τοῦ Προφήτου Ἠσαΐου: «Ὁ Θεός ἐγκατέλειψε, βέβαια, τόν ἰσραηλιτικό λαό του, τούς ἀπογόνους τοῦ Ἰακώβ, διότι γέμισε ἡ χώρα ἀπό κληδονισμούς (=μαντεῖες)», παρατηρεῖ: «Βλέπεις πόσο μεγάλο κακό εἶναι τό νά δίνει κανείς σημασία στούς κλήδονες. Θέτει ἐκείνον πού τούς προσέχει ἔξω ἀπό τήν πρόνοια καί τή φροντίδα τοῦ Θεοῦ» (ΒΕΠ 56, 105). Ὁ βυζαντινός Κανονολόγος Ζωναρᾶς ἀποκαλεῖ αὐτήν τήν τελετή «δαιμονιώδη», ἔστω κι ἄν αὐτά τά εἰδωλολατρικά ἔθιμα «κατά παράδοση ἔκαναν καί κάνουν κάποιοι, χωρίς νά γνωρίζουν τί δηλώνουν τά γινόμενα ἀπ’ αὐτούς» (Ράλλη-Ποτλή, Σύνταγμα Κανόνων, τ. Β΄, 1852, σ. 457 κ.ἑ.).

Στό ἅγιο βάπτισμά μας εἴπαμε: «Ἀποτάσσομαι τῷ σατανᾷ. Καί πᾶσι τοῖς ἔργοις αὐτοῦ. Καί πάσῃ τῇ λατρείᾳ αὐτοῦ. Καί πᾶσι τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ. Καί πάσῃ τῇ πομπῇ αὐτοῦ», δηλαδή ἀπαρνούμαι τόν σατανᾶ. Καί ὅλα τά ἔργα του. Καί κάθε εἴδους λατρεία του. Καί ὅλους τούς ἀγγέλους του. Καί κάθε πομπή του. Ὁ ἅγιος Κύριλλος Ἱεροσολύμων μέσα στή λατρεία τοῦ διαβόλου ἐντάσσει τούς κλήδονες καί λέει: «Ἄν ξεπέσεις σ’ αὐτά, ἀφοῦ ἀποχωρίστηκες ἀπό τόν σατανᾶ καί ἑνώθηκες μέ τόν Χριστό, θά πάθεις διπλή ζημιά. Καί τόν Χριστό θά στερηθεῖς καί τόν τύραννο τῆς ψυχῆς σου, τόν διάβολο…θα αἰσθανθεῖς βαρύτερο καί πικρότερο ἀπ’ ὅ,τι προηγουμένως» (Ἐπί τάς πηγάς 5, 108). Ἐνῷ ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος συμπεριλαμβάνει τόν κλήδονα στήν πομπή τοῦ διαβόλου (ΕΠΕ 30, 572).

Εἴθε ὁ Κύριος νά μᾶς φωτίσει νά ἐνεργοῦμε κατά τό ἅγιο θέλημά του καί τή χριστιανική μας ἰδιότητα.

Ἱεροδ. Ἱερόθεος Κρητικός,

Ἱεροκήρυκας Ἱ. Μ. Κυθήρων & Ἀντικυθήρων

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΚΥΘΗΡΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΩΝ

ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΘΡΗΣΚΕΙΩΝ