Τον δρόμο για την ενεργότερη συμμετοχή των τελικών καταναλωτών (νοικοκυριά, επιχειρήσεις, ΟΤΑ κ.λπ.) σε όλο το φάσμα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, από την παραγωγή για αυτοκατανάλωση και την πώληση ενέργειας από ΑΠΕ, σωρευτική εκπροσώπηση και ευελιξία εξισορρόπησης έως και τη διαχείριση δικτύων και την παροχή υπηρεσιών ενεργειακής απόδοσης, φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και άλλων υπηρεσιών, ανοίγει το νομοσχέδιο που έθεσε χθες σε δημόσια διαβούλευση το ΥΠΕΝ και το οποίο ενσωματώνει πλήρως και με μεγάλη καθυστέρηση ευρωπαϊκή οδηγία (2018/2001) για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Οι προοπτικές αυτές, ωστόσο, θα κριθούν σε μεγάλο βαθμό από τις αντοχές του δικτύου, αγωνία που διαπερνάει όλο το νομοσχέδιο. Προβλέπει μέγιστο όριο έκδοσης οριστικών προσφορών σύνδεσης από τους Διαχειριστές για εφαρμογή εικονικού και ενεργειακού συμψηφισμού στα 2 γιγαβάτ και συγκεκριμένα ανώτατα όρια τα οποία μπορούν να διαφοροποιούνται με απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ανάλογα με τη δυναμικότητα του δικτύου.
Αίρονται όλοι οι περιορισμοί για την πρόσβαση των τελικών καταναλωτών στην αυτοκατανάλωση, δίνοντας για πρώτη φορά δικαίωμα και σε ενοικιαστές.
Οι νέες δυνατότητες για καταναλωτές και επιχειρήσεις δίνονται μέσω δύο νέων εργαλείων που εισάγει, και συγκεκριμένα των Κοινοτήτων Πολιτών και των Κοινοτήτων Ανανεώσιμων Πηγών, που θεσμοθετούνται σε αντικατάσταση των υφιστάμενων Ενεργειακών Κοινοτήτων, για τις οποίες προβλέπεται παύση σύστασης από 1ης Απριλίου και δικαίωμα μετάπτωσης στις νέες κοινότητες για όσες το επιλέξουν. Για πρώτη φορά δικαίωμα συμμετοχής στο ευνοϊκό πλαίσιο των ενεργειακών κοινοτήτων αποκτούν μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες μπορούν να συστήσουν Κοινότητες Ανανεώσιμης Ενέργειας (ΚΑΕ) υπό την προϋπόθεση ενός ελάχιστου αριθμού 15 μελών. Μέσω των ΚΑΕ μπορούν να παράγουν την ενέργεια που καταναλώνουν κάνοντας χρήση και του ενεργειακού εικονικού συμψηφισμού (οι εγκαταστάσεις παραγωγής, δηλαδή, μπορεί να είναι και εκτός των εγκαταστάσεων κατανάλωσης), ενώ μπορούν να συνδέονται και με το δίκτυο υψηλής τάσης, ώστε να μη «σκοντάφτουν» στους περιορισμούς χωρητικότητας των δικτύων μέσης και χαμηλής τάσης. Το νομοσχέδιο αίρει όλους τους περιορισμούς για την πρόσβαση των τελικών καταναλωτών στην αυτοκατανάλωση, δίνοντας για πρώτη φορά δικαίωμα και σε ενοικιαστές, και μάλιστα θεσπίζοντας κίνητρα για τους ιδιοκτήτες ώστε να τους διευκολύνουν. Επίσης, μέσω του θεσμού της Συλλογικής Αυτοκατανάλωσης δίνει για πρώτη φορά τη δυνατότητα αξιοποίησης του ενεργειακού συμψηφισμού και καταναλώσεων κοινοχρήστων σε κτίρια. Οι συμμετέχοντες σε αυτή τη διαδικασία ορίζουν έναν εκπρόσωπο έναντι τρίτων και ρυθμίζουν τη σχέση τους μέσω σύμβασης. Χρήση των ρυθμίσεων για τη συλλογική αυτοκατανάλωση μπορούν να κάνουν τουλάχιστον δύο αυτοκαταναλωτές στο ίδιο κτίριο, οι οποίοι μπορούν να ρυθμίζουν μεταξύ τους τον επιμερισμό της ενέργειας από τους σταθμούς παραγωγής ΑΠΕ που έχουν εγκαταστήσει.
Μέσω των νέων ενεργειακών κοινοτήτων, καταναλωτές, επιχειρήσεις, ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού και 100% θυγατρικές ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού, όπως και αγροτικοί συνεταιρισμοί, μπορούν να ασκούν δραστηριότητες στην παραγωγή, στην ιδιοκατανάλωση ή πώληση ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, στην αποθήκευση, στη διανομή και προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας, στη σωρευτική εκπροσώπηση, στην παροχή ευελιξίας εξισορρόπησης καθώς και στην παροχή υπηρεσιών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων των μελών της κοινότητας. Επίσης, μπορούν να ασκούν διαχείριση ή συμμετοχή σε προγράμματα χρηματοδοτούμενα από εθνικούς πόρους ή πόρους της Ε.Ε. σχετικά με την προώθηση του σκοπού της, την παροχή συμβούλων και τη διαχείριση ή συμμετοχή σε προγράμματα ενημέρωσης και ενεργειακής αειφορίας και δράσεις για την υποστήριξη ευάλωτων καταναλωτών. Το νομοσχέδιο δίνει επίσης δικαίωμα στις ενεργειακές κοινότητες πολιτών να κατέχουν, συστήνουν, αγοράζουν ή μισθώνουν δίκτυα διανομής και να τα διαχειρίζονται αυτόνομα στην περιοχή που δραστηριοποιούνται.
