Στις 22 Οκτωβρίου 1991, η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου εξέλεξε ομόφωνα ως νέο Οικουμενικό Πατριάρχη τον τότε Μητροπολίτη Γέροντα Χαλκηδόνος Βαρθολομαίο, διάδοχο του Πατριάρχη Δημητρίου. Ήταν τότε 51 ετών.
Τρεισήμισι δεκαετίες αργότερα, ο Βαρθολομαίος αποτελεί τον μακροβιότερο Οικουμενικό Πατριάρχη των τελευταίων αιώνων, έχοντας συνδέσει την παρουσία του στο Φανάρι με σημαντικές εξελίξεις τόσο στο εσωτερικό της Ορθοδοξίας όσο και στις σχέσεις της με τον υπόλοιπο χριστιανικό κόσμο.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της Πατριαρχίας του υπήρξε η ανάδειξη της προστασίας του περιβάλλοντος ως ζητήματος όχι μόνο κοινωνικού και πολιτικού, αλλά και πνευματικού και θεολογικού. Η μακρόχρονη δράση του στον συγκεκριμένο τομέα τού απέδωσε διεθνώς και τον χαρακτηρισμό «Πράσινος Πατριάρχης».
Σημαντικός σταθμός υπήρξε επίσης η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Κρήτη το 2016, ενώ μία από τις πλέον καθοριστικές και ταυτόχρονα αμφιλεγόμενες αποφάσεις της Πατριαρχίας του ήταν η χορήγηση Αυτοκεφαλίας στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας το 2019. Η απόφαση οδήγησε σε βαθιά ρήξη στις σχέσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου με το Πατριαρχείο Μόσχας.
Παράλληλα, επί των ημερών του συνεχίστηκε με ιδιαίτερη ένταση ο διάλογος με τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία και τις άλλες χριστιανικές ομολογίες, με τον ίδιο να έχει συναντηθεί διαδοχικά με τους Πάπες Ιωάννη Παύλο Β΄, Βενέδικτο ΙΣΤ΄, Φραγκίσκο και Λέοντα ΙΔ΄.
Σταθερό αίτημα καθ’ όλη τη διάρκεια της Πατριαρχίας του παραμένει η επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Ο ίδιος, μιλώντας πρόσφατα με αφορμή τη συμπλήρωση των 35 ετών, επανέλαβε ότι η επαναλειτουργία της Σχολής εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους στόχους του.
Η επέτειος τιμάται σήμερα στο Φανάρι, όπου ο Οικουμενικός Πατριάρχης προεξάρχει της πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας στον Πατριαρχικό Ναό.
Τα 35 χρόνια του Βαρθολομαίου στον Οικουμενικό Θρόνο καλύπτουν μια περίοδο τεράστιων γεωπολιτικών και κοινωνικών αλλαγών: από την κατάρρευση του ανατολικού μπλοκ και την εμφάνιση νέων κρατών μέχρι τις σύγχρονες γεωπολιτικές συγκρούσεις, την κλιματική κρίση και τις νέες προκλήσεις για την ενότητα της Ορθοδοξίας.
Ο Δημήτριος Αρχοντώνης, όπως είναι το κοσμικό όνομα του Οικουμενικού Πατριάρχη, γεννήθηκε στην Ίμβρο το 1940. Σήμερα, στα 86 του χρόνια, συμπληρώνει μία από τις μακρότερες και πλέον καθοριστικές περιόδους στην ιστορία του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
