Η δυναμική του τουρισμού αλλάζει ριζικά τον χάρτη του λιανεμπορίου στην Ελλάδα, με τα νησιά να μετατρέπονται σε χρυσωρυχείο για τις μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ. Όπως αναλύει η συντάκτρια Ρομίνα Νικηφόρου σε σημερινό δημοσίευμά της στην ΕΦΣΥΝ, σχεδόν 1 στα 5 ευρώ που ξοδεύεται το καλοκαίρι στα ελληνικά σούπερ μάρκετ προέρχεται πλέον από τις νησιωτικές περιοχές.
Για τα Κύθηρα, βέβαια, αυτή η εξέλιξη δεν προκαλεί έκπληξη. Το νησί βιώνει αυτή την πραγματικότητα εδώ και 12 χρόνια, με την έλευση γνωστών μεγάλων αλυσίδων που λειτούργησαν ως προπομπός της σημερινής σαρωτικής τάσης. Όμως, πίσω από τους θριαμβευτικούς αριθμούς των πωλήσεων, κρύβεται μια πολύ πιο σύνθετη και συχνά ζοφερή πραγματικότητα για τους καταναλωτές και τις τοπικές οικονομίες.
Οι Αριθμοί που «μαρτυρούν» τον πληθωρισμό της απληστίας
Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας Circana (παρουσίαση Β. Φώσκολου), την τελευταία πενταετία, την περίοδο Μάιος-Σεπτέμβριος, οι πωλήσεις στα νησιά αυξήθηκαν σε αξία κατά 82%, ενώ η πραγματική κατανάλωση κατά 50%. Αυτή η δυσανάλογη διαφορά αποκαλύπτει την “ασυδοσία” της ακρίβειας. Οι καταναλωτές πληρώνουν δυσανάλογα περισσότερα για λιγότερα προϊόντα, όντες έρμαια μιας τροφοδοτικής αλυσίδας που συχνά λειτουργεί χωρίς ουσιαστικό έλεγχο στις ανατιμήσεις, με δικαιολογία τα μεταφορικά και το κόστος της ενέργειας.
Όπως επισημαίνει η ΕΦΣΥΝ, η άνοδος των σούπερ μάρκετ οφείλεται στην τεράστια πίεση που δέχεται το εισόδημα Ελλήνων και ξένων τουριστών. Μη μπορώντας πλέον να αντέξουν το κόστος της εστίασης και της ταβέρνας, καταφεύγουν στη λύση του μαγειρέματος στο κατάλυμα. Όμως, η υποτιθέμενη “φθηνή λύση” του σούπερ μάρκετ μετατρέπεται σε νέα αφαίμαξη, καθώς οι τιμές στα ράφια των νησιών είναι συχνά απαγορευτικές.
Το χτύπημα στις τοπικές επιχειρήσεις
Η επέλαση των μεγάλων παικτών (όπως η ΑΒ Βασιλόπουλος με νέες εξαγορές στη Σαντορίνη, το My market σε Κρήτη και Κέρκυρα, και η Lidl ή ο Μασούτης με νέες επενδύσεις) δημιουργεί ένα ασφυκτικό πλαίσιο για την τοπική μικρομεσαία επιχειρηματικότητα.
Η εμπειρία από τα Κύθηρα τα τελευταία χρόνια, αλλά και από την υπόλοιπη νησιωτική χώρα, δείχνει ότι:
Τα τοπικά παντοπωλεία και mini-markets αδυνατούν να ανταγωνιστούν τους όγκους προσφορών και τις επιθετικές πολιτικές marketing των κολοσσών, με αποτέλεσμα τον μαρασμό παραδοσιακών οικογενειακών επιχειρήσεων.
The τοπικοί παραγωγοί πιέζονται να συμπιέσουν τα περιθώρια κέρδους τους για να μπουν στα ράφια των μεγάλων αλυσίδων, χάνοντας συχνά τη διαπραγματευτική τους δύναμη και την αυτονομία τους.
Ολιγοπώλιο εκτός τουριστικής σεζόν
Η επιρροή αυτών των αλυσίδων, όπως δείχνουν τα στοιχεία της Nielsen για το πρώτο τρίμηνο του 2026, δεν περιορίζεται πλέον στο καλοκαίρι. Με τα νησιά να τρέχουν με ρυθμούς ανάπτυξης πωλήσεων 8,6% (πάνω από τον εθνικό μέσο όρο του 7,8%) μέσα στον χειμώνα, καθίσταται σαφές ότι ολόκληρη η τροφοδοσία των τοπικών κοινωνιών περνάει πλέον στα χέρια λίγων μεγάλων ομίλων.
Η “απόβαση” αυτή έχει αναμφίβολα φέρει ποικιλία και επάρκεια στα νησιά. Ωστόσο, η απουσία ελεγκτικών μηχανισμών αφήνει ελεύθερο το πεδίο για μια ακρίβεια που γονατίζει τους μόνιμους κατοίκους τον χειμώνα και “τιμωρεί” τους επισκέπτες το καλοκαίρι, απορροφώντας τον πλούτο μακριά από την τοπική οικονομία.
