Τα Κύθηρα, ή Τσιρίγο όπως επικράτησε να λέγονται από τους μεταβυζαντινούς χρόνους, κρύβουν έναν ανεκτίμητο θησαυρό μεσαιωνικής ιστορίας και τέχνης, αποτελώντας εξάρτημα της βυζαντινής αυτοκρατορίας στο παρελθόν. Η ιστορικός-αρχαιολόγος Καίτη Τσίχλη-Αρώνη, μέσα από τη μελέτη της με τίτλο «Βυζαντινές και Μεταβυζαντινές Εκκλησίες στα Κύθηρα», μας προσκαλεί σε μια διεισδυτική περιήγηση στα θρησκευτικά μνημεία του νησιού.
Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι τα Κύθηρα διαθέτουν τον μεγαλύτερο αριθμό βυζαντινών μνημείων από όλα τα Επτάνησα, τα οποία χρονολογούνται κυρίως από τον 13ο αιώνα και έπειτα. Η παρούσα έρευνα φέρνει στο φως τις εξής σημαντικές πτυχές αυτής της κληρονομιάς:
Η Καστροπολιτεία της Παληόχωρας: Η άλλοτε ακμάζουσα βυζαντινή πόλη του «Αγίου Δημητρίου», η οποία καταστράφηκε ολοσχερώς το 1537 από την πειρατική επιδρομή του Βαρβαρόσσα, αφήνοντας πίσω της εντυπωσιακά ερείπια και ναούς με εξαιρετικές αναλογίες, όπως η Αγία Βαρβάρα.
Εμβληματικά Βυζαντινά Μνημεία: Η ιστορική εξέλιξη κορυφαίων ναών, όπως ο Άγιος Θεόδωρος (ο μεγαλύτερος βυζαντινός ναός του νησιού), ο Άγιος Πέτρος κοντά στο Μυλοπόταμο, ο Άγιος Ανδρέας στο Λιβάδι και το περίπλοκο αρχιτεκτονικό σύμπλεγμα του Αγίου Δημητρίου στο Πούρκο.
Σπάνιες Τοιχογραφίες και Ψηφιδωτά: Από το εντυπωσιακό ψηφιδωτό δάπεδο του 7ου αιώνα στον Άγιο Γεώργιο , μέχρι τη σπάνια κοσμική τοιχογραφία της αρχόντισσας Ρέλιας στον Άγιο Ανδρέα και τις μορφές στο εσωτερικό του σπηλαίου της Αγίας Σοφίας στο Μυλοπόταμο.
Η Τέχνη μέσα στα Κάστρα: Η ανάπτυξη της μεταβυζαντινής αρχιτεκτονικής (16ου-19ου αιώνα) και ο πλούτος των ναϋδρίων που προστατεύονταν μέσα στα τρία κάστρα του νησιού: της Χώρας, της Παληόχωρας και της Κάτω Χώρας Μυλοποτάμου.
Μέσα από τη συγκεκριμένη μελέτη, αποδεικνύεται περίτρανα πως τα Κύθηρα υπήρξαν ένα ιδιαίτερο επαρχιακό καλλιτεχνικό κέντρο, στενά συνδεδεμένο με την «ανατολική σχολή» της βυζαντινής ναοδομίας, το οποίο αφομοίωσε τις καλλιτεχνικές τάσεις της εποχής, αφήνοντας μια ανεξίτηλη κληρονομιά στο πέρασμα των αιώνων.
