Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε στις 27 Αυγούστου το Ελληνικό Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 4,77 δισ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, από τα οποία 3,58 δισ. προέρχονται από ευρωπαϊκούς πόρους. Από το σύνολο των επενδύσεων, περίπου 1,46 δισ. ευρώ κατευθύνονται στις οδικές μεταφορές.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη ευκαιρία για τα Κύθηρα.
«Μεταφορές κατά παραγγελία»
Στο πρόγραμμα έχει προβλεφθεί ειδική δράση ύψους 47,2 εκατ. ευρώ για Transport on Demand – Μεταφορές κατά παραγγελία, με στόχο την παροχή ευέλικτης δημόσιας μετακίνησης σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές που αντιμετωπίζουν υψηλή «μεταφορική φτώχεια».
Το ίδιο το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αναφέρει ότι προβλέπεται η «Ανάπτυξη υπηρεσιών μεταφορών κατά παραγγελία σε Αττική, Θεσσαλονίκη και περιφερειακούς Δήμους». Πρόκειται για μια νέα μορφή τοπικής συγκοινωνίας που προορίζεται να εξυπηρετεί ιδιαίτερα ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία, μονογονεϊκές και πολύτεκνες οικογένειες και ανέργους.
Τα Κύθηρα, μάλιστα, ανήκουν διοικητικά στην Περιφέρεια Αττικής, ενώ έχουν έκταση περίπου 280 τετραγωνικών χιλιομέτρων και μόνιμο πληθυσμό που τις τελευταίες δεκαετίες κυμαίνεται μεταξύ 3.500 και 4.000 κατοίκων.
Τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό για τα Κύθηρα
Δεν χρειάζεται να φανταστούμε ένα συμβατικό σύστημα μεγάλων λεωφορείων που θα κινούνται άδεια μεταξύ των χωριών.
Η φιλοσοφία του Transport on Demand είναι διαφορετική: μικρότερα οχήματα και δρομολόγια που προσαρμόζονται στην πραγματική ζήτηση των κατοίκων.
Ένα τέτοιο σύστημα στα Κύθηρα θα μπορούσε να συνδέει τους οικισμούς με τον Ποταμό, τη Χώρα και το Λιβάδι, αλλά και με βασικούς προορισμούς όπως το νοσοκομείο, το αεροδρόμιο και το λιμάνι του Διακοφτίου.
Ένας ηλικιωμένος κάτοικος ενός απομακρυσμένου χωριού, για παράδειγμα, θα μπορούσε να δηλώνει τηλεφωνικά ή ηλεκτρονικά ότι χρειάζεται μεταφορά προς το Νοσοκομείο. Αντίστοιχα αιτήματα θα συνδυάζονται και το όχημα θα εκτελεί το κατάλληλο δρομολόγιο.
Με άλλα λόγια, συγκοινωνία προσαρμοσμένη στα Κύθηρα και όχι τα Κύθηρα προσαρμοσμένα σε ένα αστικό μοντέλο συγκοινωνίας.
Τι μπορεί να κάνει άμεσα ο Δήμος Κυθήρων
Το πρόγραμμα βρίσκεται τώρα στην αρχή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μόλις ενέκρινε το ελληνικό σχέδιο και η εφαρμογή του θα αναπτυχθεί τα επόμενα χρόνια. Η Κομισιόν επισημαίνει μάλιστα ότι οι ωφελούμενοι περιλαμβάνουν περίπου 1,47 εκατομμύρια μεταφορικά ευάλωτους πολίτες, ιδιαίτερα σε περιοχές με περιορισμένη δημόσια συγκοινωνία.
Ο Δήμος Κυθήρων, επομένως, θα μπορούσε από τώρα να προχωρήσει σε συγκεκριμένες ενέργειες:
Πρώτον, να απευθυνθεί άμεσα στα συναρμόδια υπουργεία ζητώντας επίσημη ενημέρωση για τα κριτήρια επιλογής των Δήμων και να δηλώσει εγγράφως το ενδιαφέρον των Κυθήρων για συμμετοχή στη δράση.
Δεύτερον, να ζητήσει από την Περιφέρεια Αττικής να υποστηρίξει την ένταξη των Κυθήρων στον σχεδιασμό των μεταφορών κατά παραγγελία.
Τρίτον, να ετοιμάσει από τώρα έναν μικρό αλλά ολοκληρωμένο φάκελο τεκμηρίωσης: πληθυσμός και ηλικιακή σύνθεση, οικισμοί, αποστάσεις, υφιστάμενη συγκοινωνία, ανάγκες ηλικιωμένων και ΑμεΑ, πρόσβαση στο Νοσοκομείο, σύνδεση με λιμάνι και αεροδρόμιο και εποχικές ανάγκες λόγω τουρισμού.
Τέταρτον, να καταρτίσει ένα προκαταρκτικό σχέδιο “Kythera Transport on Demand”, προσδιορίζοντας πόσα μικρά λεωφορεία χρειάζονται, πού θα βρίσκονται οι βασικοί κόμβοι και ποιες περιοχές πρέπει να εξυπηρετούνται.
Και πέμπτον, να ανοίξει δημόσια συζήτηση με κατοίκους, επαγγελματίες και τοπικούς φορείς, ώστε να καταγραφεί η πραγματική ανάγκη μετακίνησης ανά περιοχή.
Τα Κύθηρα έχουν ένα πολύ ισχυρό επιχείρημα
Η περίπτωση των Κυθήρων σχεδόν περιγράφει το πρόβλημα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει το συγκεκριμένο ευρωπαϊκό πρόγραμμα: ένας μεγάλος γεωγραφικά νησιωτικός Δήμος, μικρός και διάσπαρτος πληθυσμός, πολλοί οικισμοί, σημαντικές αποστάσεις και περιορισμένες επιλογές δημόσιας μετακίνησης.
Και το ζήτημα δεν αφορά μόνο τους ηλικιωμένους.
Μια αξιόπιστη τοπική συγκοινωνία μπορεί να εξυπηρετήσει εργαζόμενους που δεν διαθέτουν αυτοκίνητο, νέους, επισκέπτες, εποχικούς εργαζόμενους και ανθρώπους που χρειάζονται πρόσβαση σε υπηρεσίες. Μπορεί επίσης να περιορίσει την απόλυτη εξάρτηση από το ΙΧ και να βελτιώσει ουσιαστικά την καθημερινότητα στο νησί.
Η ευκαιρία λοιπόν υπάρχει και, αυτή τη φορά, συνοδεύεται από ένα συγκεκριμένο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο.
Το ζητούμενο είναι τα Κύθηρα να μη μάθουν εκ των υστέρων ποιοι Δήμοι επιλέχθηκαν. Ο Δήμος πρέπει να κινηθεί τώρα, να καταθέσει τεκμηριωμένη πρόταση και να διεκδικήσει την ένταξη του νησιού από την αρχή του σχεδιασμού.
Για ένα νησί όπου η έλλειψη δημόσιας συγκοινωνίας αποτελεί εδώ και χρόνια πραγματικό πρόβλημα της καθημερινότητας, αυτή μπορεί να είναι μια ευκαιρία που αξίζει να μη χαθεί.
