Τον εξορθολογισμό και την ενοποίηση του κατακερματισμένου συστήματος των αναπηρικών επιδομάτων που χορηγεί ο ΟΠΕΚΑ σε περίπου 250.000 δικαιούχους, επιχειρεί το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Στόχος της μεταρρύθμισης είναι η δημιουργία ενός δίκαιου, διαφανούς και ενιαίου συστήματος, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η κρατική αρωγή κατευθύνεται στοχευμένα σε αυτούς που την έχουν πραγματικά ανάγκη.
Βασικός άξονας της αλλαγής είναι ο σαφής διαχωρισμός των παροχών ανάλογα με τον χαρακτήρα τους. Ειδικότερα, ο ΕΦΚΑ θα καταβάλλει αποκλειστικά τα αναπηρικά επιδόματα που συνδέονται με τον χρόνο ασφάλισης. Αντίθετα, ο ΟΠΕΚΑ θα χορηγεί μόνο τα αμιγώς προνοιακά επιδόματα, για τα οποία δεν εξετάζεται η ύπαρξη χρόνου ασφάλισης ή η λήψη αναπηρικής σύνταξης.
Με αυτόν τον τρόπο μπαίνει τέλος στο σημερινό χαοτικό καθεστώς των 40 και πλέον υπουργικών αποφάσεων, με τη δημιουργία ενός Ενιαίου Κανονισμού. Πηγές του Υπουργείου διευκρινίζουν ρητά πως η μεταρρύθμιση αφορά τους όρους χορήγησης και δεν πρόκειται να αλλάξει τους σημερινούς δικαιούχους.
Κάτω από τον νέο, ενιαίο κανονισμό του ΟΠΕΚΑ εντάσσονται πλέον με κοινές προϋποθέσεις 10 επιδόματα. Σε αυτά περιλαμβάνονται το επίδομα κίνησης (για παραπληγικούς, τετραπληγικούς, ακρωτηριασμένους), το διατροφικό επίδομα (για νεφροπαθείς, μεταμοσχευμένους κ.ά.), καθώς και οι οικονομικές ενισχύσεις ατόμων με βαριά αναπηρία ή βαριά νοητική υστέρηση.
Στη λίστα προστίθενται, επίσης, οι ενισχύσεις παραπληγικών, τετραπληγικών και ακρωτηριασμένων (ανασφάλιστων και ασφαλισμένων του Δημοσίου), ατόμων με συγγενή αιμολυτική αναιμία, αιμορραγική διάθεση και σύνδρομο AIDS, κωφών και βαρήκοων, ατόμων με αναπηρία όρασης, ατόμων με εγκεφαλική παράλυση, καθώς και η εισοδηματική ενίσχυση ασθενών/αποθεραπευμένων χανσενικών και των οικογενειών τους.
Τα ποσά για τα περισσότερα επιδόματα κυμαίνονται από 300 έως 400 ευρώ τον μήνα. Σε αρκετές περιπτώσεις, ωστόσο, το τελικό ποσό διαμορφώνεται κλιμακωτά, ανάλογα με το αν ο δικαιούχος λαμβάνει ήδη κάποια σύνταξη.
Για παράδειγμα, στην περίπτωση της Βαριάς Αναπηρίας, το επίδομα καταβάλλεται ολόκληρο (338 ευρώ) σε ανασφάλιστους υπερήλικες, καθώς και σε ανασφάλιστα ή έμμεσα ασφαλισμένα τέκνα που λαμβάνουν σύνταξη ίση ή μικρότερη των 393,35 ευρώ. Αντίστοιχα, το επίδομα Νοητικής Υστέρησης από την 1η Ιανουαρίου 2026, θα καταβάλλεται υπό την προϋπόθεση ότι ο δικαιούχος δεν παίρνει αναπηρική σύνταξη για την ίδια αιτία, ή εάν παίρνει, αυτή να μην υπερβαίνει τα 418,95 ευρώ.
Το νομοσχέδιο ενσωματώνει και μια σειρά από διοικητικές διευκολύνσεις μέσω της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας. Εφεξής, όλοι οι δικαιούχοι αναπηρικών επιδομάτων θα μπορούν να αποκτήσουν άμεσα την Κάρτα Αναπηρίας, ανεξάρτητα από το αν έχουν εγγραφεί στο Μητρώο Αναπηρίας, κάτι που αποτελούσε μέχρι σήμερα αυστηρή προϋπόθεση.
Τέλος, δημιουργούνται δύο νέες ψηφιακές βάσεις δεδομένων. Το Μητρώο Δομών Αναπηρίας θα ενημερώνει τους πολίτες για τις διαθέσιμες υποδομές στήριξης στην περιοχή τους. Παράλληλα, με το Μητρώο Δικαιούχων Παροχών Αναπηρίας, το κράτος θα αποκτήσει για πρώτη φορά πλήρη εικόνα όλων των επιδομάτων και των δικαιούχων, ενώ οι πολίτες θα μπορούν να ελέγχουν εύκολα ποιες παροχές δικαιούνται.
