Μέσα στην ανοιξιάτικη ατμόσφαιρα του Πάσχα, τα Κύθηρα βιώνουν την κορύφωση της θρησκευτικής τους παράδοσης. Η «Γύρα της Παναγίας», η λιτάνευση δηλαδή της θαυματουργής εικόνας της Παναγίας Μυρτιδιώτισσας, δεν είναι απλώς ένα έθιμο. Είναι μια πορεία ευλογίας που ενώνει κάθε χωριό, κάθε οικισμό και κάθε γενιά Κυθηρίων.
Ένα έθιμο με βαθιές ρίζες στον χρόνο
Η επίσημη καθιέρωση της λιτανείας, όπως περίπου τη γνωρίζουμε σήμερα, έγινε το 1842 με απόφαση της τοπικής Κυβερνήσεως. Ήταν η εποχή που η Εικόνα επέστρεψε στο Μοναστήρι των Μυρτιδίων, έπειτα από την πολυετή παραμονή της στο Κάστρο της Χώρας για προστασία από τις πειρατικές επιδρομές. Ωστόσο, ιστορικές πηγές και αρχεία (όπως η εγκύκλιος του Επισκόπου Άνθιμου το 1786) μαρτυρούν πως η γύρα αποτελούσε ήδη μια «πεπαλαιωμένη συνήθεια» από τον 18ο αιώνα.
Το Πρόγραμμα: Από τη Χώρα σε κάθε γωνιά του νησιού
Το ιερό οδοιπορικό έχει συγκεκριμένους σταθμούς και αυστηρό τελετουργικό, το οποίο ακολουθείται ευλαβικά:
- Κυριακή της Ορθοδοξίας: Η εικόνα της Μυρτιδιώτισσας αναχωρεί από τον φυσικό της χώρο, το Μοναστήρι των Μυρτιδίων, και μεταφέρεται συνοδεία πιστών στον Μητροπολιτικό Ναό του Εσταυρωμένου στη Χώρα, όπου και παραμένει καθ’ όλη τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας.
- Δευτέρα του Πάσχα (Νέα Δευτέρα): Το μεγάλο ταξίδι ξεκινά. Η εικόνα βγαίνει από τη Χώρα και αρχίζει η περιφορά της στα χωριά του νησιού.
- Η πορεία: Για 15 ολόκληρες ημέρες, η εικόνα περνάει από χωριό σε χωριό. Άνθρωποι κάθε ηλικίας περπατούν χιλιόμετρα, μεταφέροντάς την από ενορία σε ενορία, περνώντας μέσα από ανθισμένα μονοπάτια, κεντρικούς δρόμους και γραφικούς οικισμούς.
- Κυριακή των Μυροφόρων: Το οδοιπορικό ολοκληρώνεται. Η εικόνα παίρνει τον δρόμο της επιστροφής για το Μοναστήρι των Μυρτιδίων, αφήνοντας πίσω της την ευλογία και τη χαρά της Αναστάσεως.
Η ατμόσφαιρα στα χωριά
Η άφιξη της εικόνας σε κάθε χωριό αποτελεί το σημαντικό γεγονός. Οι καμπάνες χτυπούν χαρμόσυνα και οι κάτοικοι υποδέχονται την προστάτιδα του νησιού με βαθιά συγκίνηση.
Η «Γύρα της Παναγίας» είναι μια εμπειρία βιωματική. Όσοι την ακολουθούν, συμμετέχουν σε μια πομπή αιώνων, κρατώντας ζωντανή την πλούσια πολιτιστική και θρησκευτική κληρονομιά των Κυθήρων.
