Η Επιτροπή Αναστολών του Συμβουλίου της Επικρατείας διέταξε την αναστολή των εργασιών (απόφαση 94/2025), έως την οριστική εκδίκαση της υπόθεσης, παρά τις επικλήσεις του δήμου για κίνδυνο απώλειας της χρηματοδότησης.
Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο έκανε δεκτή την αίτηση αναστολής που κατέθεσαν τοπικοί φορείς, περιβαλλοντικές οργανώσεις και ιδιώτες, κρίνοντας ότι η έναρξη των εργασιών ενέχει τον κίνδυνο πρόκλησης ανεπανόρθωτης ή δυσχερώς επανορθώσιμης βλάβης στο μνημειακό σύνολο και το φυσικό τοπίο. Μάλιστα, σύμφωνα με τους δικαστές, η φύση των παρεμβάσεων (περιλαμβάνουν εκσκαφές, επιχώσεις και μόνιμες κατασκευές από σκυρόδεμα σημαντικού όγκου μέσα στον αρχαιολογικό χώρο) μπορεί να δημιουργήσει μια τετελεσμένη κατάσταση, η οποία θα είναι δύσκολο να αναστραφεί αν η αίτηση ακύρωσης δεκτή στο μέλλον.
Παρά την αναγνώριση των λόγων δημοσίου συμφέροντος που προέβαλε ο δήμος, το ΣτΕ έκρινε ότι στην παρούσα φάση υπερέχει η προστασία της ακεραιότητας του μνημείου. Σημειώνεται ότι το έργο, προϋπολογισμού 5.700.000 ευρώ, προβλέπει την εγκατάσταση εναέριου αναβατορίου δύο καμπίνων.
Η περιοχή τελεί υπό πολλαπλό προστατευτικό καθεστώς (αρχαιολογική νομοθεσία, παραδοσιακός οικισμός, δίκτυο Natura 2000), στοιχείο που βάρυνε ιδιαίτερα στη δικαστική κρίση για την ανάγκη προληπτικής προστασίας του χώρου.
Στην Επιτροπή Αναστολών του ΣτΕ προσέφυγαν ο Σύλλογος Φίλων Μονεμβασιάς, η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ), η Οργάνωση Γη και πολίτες και ιδιοκτήτες ακινήτων στη Μονεμβασιά. Η απόφαση (94/2025) καθαρογράφηκε προχθές. Οι προσφεύγοντες στρέφονται κατά της αδειοδότησης του έργου από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, την προηγούμενη έγκριση του διαγωνισμού από το υπουργείο Πολιτισμού και την απόφαση κατακύρωσης του διαγωνισμού από τον Δήμο Μονεμβασιάς.
Η Επιτροπή Αναστολών του ΣτΕ έκανε δεκτό το επιχείρημα των προσφευγόντων, ότι η έναρξη των εργασιών θα δημιουργήσει τετελεσμένα εις βάρος της ακεραιότητας του μνημείου.
