Η επιλογή των κατάλληλων υλικών για την κατασκευή υποδομών μεγάλης κλίμακας αποτελεί μια πρόκληση που απαιτεί βαθιά γνώση των φυσικών ιδιοτήτων και των ορίων αντοχής κάθε στοιχείου. Το ξύλο αποτελεί διαχρονικά ένα από τα πιο αξιόπιστα υλικά λόγω της εξαιρετικής αναλογίας βάρους και μηχανικής αντοχής που προσφέρει, ενώ η ελαστικότητά του το καθιστά ιδανικό για περιοχές με έντονη σεισμική δραστηριότητα ή ισχυρούς ανέμους. Παρά τα πλεονεκτήματα αυτά, η έκθεση της ξυλείας στις καιρικές συνθήκες και στο έδαφος εγκυμονεί κινδύνους που μπορούν να οδηγήσουν σε στατική αποδυνάμωση μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Για να μπορέσει το ξύλο να ανταπεξέλθει σε περιβάλλοντα με υψηλή υγρασία και συνεχή καταπόνηση, είναι απαραίτητο να υποστεί μια βαθιά επεξεργασία που θα μεταβάλει τη συμπεριφορά των ινών του. Η πλέον δοκιμασμένη μέθοδος παγκοσμίως για την προστασία ξυλείας βαριάς χρήσης παραμένει το κρεοζωτέλαιο.
Η προέλευση και τα χημικά χαρακτηριστικά του υλικού
Η ανάγκη για τη δημιουργία ανθεκτικών υποδομών οδήγησε από νωρίς την επιστημονική κοινότητα στην αναζήτηση ουσιών που θα μπορούσαν να αδρανοποιήσουν τους παράγοντες που προκαλούν τη σήψη. Η συγκεκριμένη ουσία παράγεται από την απόσταξη της λιθανθρακόπισσας και αποτελείται από ένα σύνθετο μείγμα εκατοντάδων χημικών ενώσεων, οι οποίες δρουν συνεργατικά για να προσφέρουν προστασία. Η ελαιώδης φύση του υλικού είναι αυτή που του επιτρέπει να παραμένει σταθερό μέσα στο ξύλο για δεκαετίες, καθώς δεν διαλύεται στο νερό και δεν επηρεάζεται από τις συνήθεις θερμοκρασιακές μεταβολές του περιβάλλοντος.
Ιστορικά η χρήση του ξεκίνησε για τη θωράκιση των σιδηροδρομικών στρωτήρων, όπου η απαίτηση για αντοχή σε τεράστια φορτία και υγρασία ήταν επιτακτική. Με την πάροδο των ετών η σύνθεσή του βελτιώθηκε και τα πρότυπα παραγωγής έγιναν αυστηρότερα, εξασφαλίζοντας ότι το τελικό προϊόν προσφέρει το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα με τη μικρότερη δυνατή επίδραση στο περιβάλλον εργασίας. Η ικανότητα αυτού του ελαίου να διεισδύει βαθιά στους πόρους του ξύλου και να δημιουργεί μια μόνιμη ασπίδα είναι ο λόγος που παραμένει στην κορυφή των προτιμήσεων των μηχανικών διεθνώς.
Η βιομηχανική μέθοδος του εμποτισμού υπό πίεση
Η αποτελεσματικότητα που προσφέρει το κρεοζωτέλαιο δεν βασίζεται μόνο στη χημική του σύσταση, αλλά κυρίως στον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται στο ξύλο. Μια επιφανειακή επάλειψη θα προσέφερε μόνο πρόσκαιρη προστασία, η οποία θα υποχωρούσε με την πρώτη εμφάνιση ρωγμών στην επιφάνεια του ξύλου. Η πραγματική θωράκιση επιτυγχάνεται μέσα από τη διαδικασία του εμποτισμού υπό πίεση σε κλειστούς κυλίνδρους. Το ξύλο τοποθετείται μέσα σε αυτά τα αυτόκλειστα και υποβάλλεται σε αρχικό κενό αέρος, ώστε να αδειάσουν οι πόροι των κυττάρων από τον αέρα και την παγιδευμένη υγρασία.
Στη συνέχεια το θερμό έλαιο εισάγεται στον κύλινδρο και η πίεση αυξάνεται σταδιακά, αναγκάζοντας το υλικό να εισχωρήσει μέχρι το εσωτερικό της ξυλείας. Αυτή η μέθοδος διασφαλίζει ότι ακόμα και αν το ξύλο εμφανίσει φυσικές ρωγμές λόγω της παλαιότητας, το εσωτερικό του θα παραμείνει προστατευμένο, καθώς η ουσία έχει φτάσει σε βάθος που η απλή βαφή δεν θα μπορούσε ποτέ να προσεγγίσει. Μετά την ολοκλήρωση της πίεσης, εφαρμόζεται ένα τελικό κενό για να αφαιρεθεί το πλεονάζον υλικό, αφήνοντας την επιφάνεια του ξύλου έτοιμη για χρήση και εγκατάσταση.
Η θωράκιση έναντι της υγρασίας και της σήψης
Η υγρασία αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα φθοράς για κάθε ξύλινη κατασκευή που βρίσκεται σε εξωτερικό χώρο. Όταν το νερό εισχωρεί στις ίνες του ξύλου, προκαλεί διογκώσεις οι οποίες με τη σειρά τους δημιουργούν εσωτερικές τάσεις και ρωγμές. Το κρεοζωτέλαιο λειτουργεί ως ένας απόλυτος αδιαβροχοποιητικός παράγοντας, καθώς η λιπαρή του σύσταση απωθεί το νερό και εμποδίζει την απορρόφησή του. Με αυτόν τον τρόπο η ξυλεία διατηρεί τη σταθερότητα των διαστάσεών της και δεν παρουσιάζει τις παραμορφώσεις που συναντάμε σε μη επεξεργασμένα ξύλα.
Επιπλέον η σήψη είναι μια βιολογική διαδικασία που απαιτεί την παρουσία νερού για να αναπτυχθεί. Καταργώντας την υγρασία στο εσωτερικό του ξύλου, η επεξεργασία με αυτό το υλικό στερεί από τους μύκητες το απαραίτητο περιβάλλον για την ανάπτυξή τους. Είναι συχνό το φαινόμενο σε παλαιές εγκαταστάσεις να βλέπουμε ξύλινες κατασκευές που έχουν παραμείνει στο έδαφος για πάνω από σαράντα έτη και η μόνη τους φθορά είναι επιφανειακή, ενώ η στατική τους δύναμη παραμένει ανέπαφη. Αυτή η μακροζωία μεταφράζεται σε τεράστια οικονομία πόρων για κάθε οργανισμό ή ιδιώτη που επενδύει σε τέτοιου είδους υλικά.
Η αντιμετώπιση των βιολογικών εχθρών του ξύλου
Πέρα από την υγρασία, οι τερμίτες και τα διάφορα ξυλοφάγα έντομα αποτελούν μια διαρκή απειλή, ειδικά σε περιοχές με θερμό και υγρό κλίμα. Η χημική δομή που έχει το κρεοζωτέλαιο το καθιστά εξαιρετικά απωθητικό και τοξικό για αυτούς τους οργανισμούς. Όταν ένα έντομο έρθει σε επαφή με το εμποτισμένο ξύλο, η διαδικασία της προσβολής σταματά αμέσως, καθώς το ξύλο παύει να αποτελεί πηγή τροφής ή χώρο φωλιάσματος. Η προστασία αυτή είναι καθολική και αφορά όλη τη μάζα του ξύλου που έχει δεχτεί την επεξεργασία, προσφέροντας ηρεμία στον τελικό χρήστη.
Σε πολλές περιπτώσεις η χρήση άλλων συντηρητικών απαιτεί συχνές επαναλήψεις ή επιφανειακές συντηρήσεις για να παραμείνει η προστασία ενεργή. Στην περίπτωση του εμποτισμού με αυτό το ειδικό έλαιο, η προστασία είναι εφάπαξ και διαρκεί για όλο τον κύκλο ζωής του προϊόντος. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για μια ξύλινη κολώνα η οποία μπορεί να είναι τοποθετημένη σε ένα δύσβατο σημείο ενός βουνού, όπου η τακτική συντήρηση είναι πρακτικά αδύνατη και οικονομικά ασύμφορη. Η σιγουριά ότι το ξύλο θα παραμείνει άτρωτο από βιολογικούς παράγοντες είναι ένας από τους κύριους λόγους της καθολικής αποδοχής αυτής της μεθόδου.
Εφαρμογές σε δίκτυα κοινής ωφέλειας και σιδηροδρόμους
Οι εφαρμογές που βρίσκει το εμποτισμένο ξύλο με αυτή τη μέθοδο είναι πολυάριθμες και αφορούν κυρίως έργα υποδομής όπου η ασφάλεια είναι η πρώτη προτεραιότητα. Οι εταιρείες ηλεκτρισμού και τηλεπικοινωνιών βασίζονται εδώ και δεκαετίες στις ξύλινες κολώνες για τη μεταφορά ενέργειας και δεδομένων. Η ικανότητα του ξύλου να λειτουργεί ως φυσικός μονωτής, σε συνδυασμό με την αντοχή που του προσδίδει ο εμποτισμός, δημιουργεί ένα σύστημα που είναι εύκολο στην τοποθέτηση και εξαιρετικά ανθεκτικό στις καταπονήσεις από τον άνεμο ή το βάρος των καλωδίων.
Στο σιδηροδρομικό δίκτυο η χρήση στρωτήρων εμποτισμένων με κρεοζωτέλαιο παραμένει η ιδανική λύση για την απόσβεση των κραδασμών. Το τσιμέντο και το ατσάλι, παρόλο που είναι σκληρά υλικά, δεν διαθέτουν την ελαστικότητα του ξύλου, με αποτέλεσμα να μεταφέρουν όλες τις δονήσεις στο υπόστρωμα της γραμμής, προκαλώντας ταχύτερη φθορά στα μηχανικά μέρη. Το εμποτισμένο ξύλο απορροφά την ενέργεια από τη διέλευση των τρένων, προστατεύοντας τη συνολική δομή της γραμμής. Επιπλέον η αντοχή του υλικού σε περιβάλλοντα με λάδια, καύσιμα και χημικά το καθιστά το μοναδικό υλικό που μπορεί να επιβιώσει στις σκληρές συνθήκες ενός σιδηροδρομικού σταθμού ή ενός λιμανιού.
Περιβαλλοντική ευθύνη και σύγχρονα πρότυπα ασφαλείας
Η σύγχρονη βιομηχανία επεξεργασίας ξύλου έχει εξελιχθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε η χρήση χημικών ουσιών να γίνεται με απόλυτα ελεγχόμενο τρόπο. Το κρεοζωτέλαιο χρησιμοποιείται σήμερα μόνο σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις που τηρούν τις αυστηρότερες ευρωπαϊκές οδηγίες για την υγεία και την ασφάλεια. Η διαδικασία του εμποτισμού γίνεται σε κλειστά συστήματα που αποτρέπουν την έκλυση ατμών ή τη διαρροή υγρών στο έδαφος. Μετά την επεξεργασία το ξύλο παραμένει σε ειδικούς χώρους ωρίμανσης μέχρι το υλικό να σταθεροποιηθεί πλήρως μέσα στις ίνες του, διασφαλίζοντας ότι το τελικό προϊόν είναι ασφαλές για τον χειρισμό από τους τεχνικούς εγκατάστασης.
Η περιβαλλοντική διάσταση της χρήσης του ξύλου είναι επίσης ένα θέμα που απασχολεί έντονα τη σύγχρονη κοινωνία. Το ξύλο είναι ένας ανανεώσιμος φυσικός πόρος και η χρήση του συμβάλλει στη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα, καθώς τα δέντρα απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Όταν επιλέγουμε μια μέθοδο εμποτισμού που επεκτείνει τη διάρκεια ζωής του ξύλου από τα πέντε στα πενήντα έτη, ουσιαστικά μειώνουμε την ανάγκη για υλοτομία και την κατανάλωση ενέργειας που θα χρειαζόταν για την παραγωγή και μεταφορά νέων υλικών. Η βιωσιμότητα ενός τεχνικού έργου κρίνεται πλέον από τη διάρκεια ζωής του και η χρήση σωστά εμποτισμένης ξυλείας είναι μια κίνηση προς τη σωστή κατεύθυνση.
Η σωστή ενημέρωση των επαγγελματιών για τις δυνατότητες που προσφέρει ο εμποτισμός είναι το κλειδί για την κατασκευή ασφαλέστερων και ανθεκτικότερων υποδομών. Η εμπειρία των περασμένων δεκαετιών έχει δείξει ότι οι λύσεις που βασίζονται στην ποιότητα και στην τεχνική αρτιότητα είναι αυτές που αντέχουν στη δοκιμασία του χρόνου. Η επένδυση σε υλικά που έχουν αποδείξει την αξία τους σε εκατομμύρια εφαρμογές παγκοσμίως αποτελεί την καλύτερη εγγύηση για κάθε νέο έργο.
Στην ελληνική αγορά η ΕΛ.ΒΙ.Ε.Ξ. Ο.Ε. αποτελεί το σημείο αναφοράς για την επεξεργασία ξυλείας με τις πιο σύγχρονες μεθόδους. Η Elviex Wood διαθέτει την απαραίτητη εμπειρία και τις πιστοποιημένες εγκαταστάσεις για να προσφέρει προϊόντα που καλύπτουν πλήρως τις ανάγκες των δικτύων κοινής ωφέλειας και των μεγάλων κατασκευαστικών έργων. Η προσήλωση στην ποιότητα και η αυστηρή τήρηση των προδιαγραφών την καθιστούν προνομιακό συνεργάτη για όσους απαιτούν ξυλεία εμποτισμένη με κρεοζωτέλαιο η οποία θα παραμείνει αναλλοίωτη κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, εξασφαλίζοντας τη μέγιστη δυνατή απόδοση της επένδυσής τους.
