Αξιότιμε Κύριε Πρωθυπουργέ,
Σε λίγες ώρες η Βουλή των Ελλήνων καλείται να ψηφίσει τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Έναν Κώδικα, που θα καθορίσει όχι μόνο τον τρόπο λειτουργίας των Δήμων, αλλά και το μέλλον της δημοκρατίας στις γειτονιές, στα χωριά και στις τοπικές κοινωνίες της χώρας.
Πρόσφατα δηλώσατε ότι «η ελληνική ψυχή είναι ταυτισμένη με τη ζωή στο χωριό».
Μια φράση όμορφη, αληθινή που δύσκολα μπορεί να αμφισβητήσει κανείς.
Γιατί πράγματι η Ελλάδα δεν γεννήθηκε στα υπουργικά γραφεία. Γεννήθηκε στις κοινότητες ανθρώπων, στα χωριά που κράτησαν ζωντανή τη γλώσσα, στις γειτονιές που κράτησαν ζωντανή την αλληλεγγύη, στους τόπους, όπου η δημοκρατία δεν ήταν θεωρία αλλά καθημερινή πράξη.
Το ερώτημα όμως δεν είναι τι λέμε για το χωριό. Το ερώτημα είναι τι κάνουμε γι’ αυτό. Διότι, αν πράγματι πιστεύουμε ότι η ελληνική ψυχή κατοικεί ακόμη στην ελληνική περιφέρεια, τότε οφείλουμε να προστατεύσουμε και τη δημοκρατία της.
Τη φωνή της. Τον άνθρωπο που αφήνει τη δουλειά του, για να πάει σε μια συνεδρίαση. Τον άνθρωπο που δέχεται τηλεφωνήματα νύχτα για μια βλάβη στο δίκτυο ύδρευσης. Τον άνθρωπο που θα σηκωθεί μέσα στη βροχή, για να δει αν ο αγροτικός δρόμος παραμένει ανοιχτός. Τον άνθρωπο που θα ενδιαφερθεί για το μικρό και το μεγάλο, που θα κρατήσει ψηλά τη Σημαία και φροντισμένο το κοιμητήριο με τους δικούς μας και περιποιημένο το Ηρώο μας.
Τον Πρόεδρο της Κοινότητας. Το μέλος του Κοινοτικού Συμβουλίου. Τον εθελοντή της γειτονιάς.
Αυτούς που εδώ και δεκαετίες κρατούν όρθια την πιο ανθρώπινη μορφή αυτοδιοίκησης. Γιατί η αλήθεια είναι ότι η Ελλάδα δεν κρατήθηκε όρθια από διατάξεις νόμων. Κρατήθηκε όρθια από ανθρώπους. Από εκείνον που θα φροντίσει την πλατεία χωρίς να πληρώνεται. Από εκείνον που θα ανοίξει τον δρόμο μετά από μια κατολίσθηση. Από εκείνον που θα οργανώσει μια γιορτή, ένα πανηγύρι, μια αιμοδοσία. Από εκείνον που θα επιμείνει να μείνει στον τόπο του, όταν όλοι οι λόγοι τον καλούν να φύγει…
Και όμως, κύριε Πρωθυπουργέ,
ο νέος Κώδικας μοιάζει να εμπιστεύεται αυτούς τους ανθρώπους λιγότερο από όσο τους εμπιστεύεται η ίδια η κοινωνία.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση.
Το Σύνταγμα της χώρας κατοχυρώνει την τοπική αυτοδιοίκηση. Ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Τοπικής Αυτονομίας προβλέπει ότι οι δημόσιες υποθέσεις πρέπει να ασκούνται όσο το δυνατόν εγγύτερα στους πολίτες. Κι όμως, ο νέος Κώδικας εξακολουθεί να κρατά τις αποφάσεις μακριά από εκείνους που γνωρίζουν καλύτερα τα προβλήματα.
Η Κοινότητα είναι αυτή που βλέπει πρώτη τη λακκούβα. Πρώτη την κατολίσθηση. Πρώτη τη διακοπή νερού. Πρώτη την ανάγκη του αγρότη. Πρώτη τον κίνδυνο μιας πυρκαγιάς. Πρώτη την εγκατάλειψη ενός οικισμού. Ωστόσο, παραμένει τελευταία στην αλυσίδα των αποφάσεων.
Και αυτό δεν είναι αποκέντρωση. Είναι συγκεντρωτισμός με τοπικό προσωπείο.
Στην Ελλάδα δεν ερημώνουν πρώτα τα χωριά. Ερημώνουν πρώτα οι θεσμοί τους. Και, όταν αδειάσουν οι θεσμοί, αδειάζουν και τα σπίτια.
Κανείς νέος άνθρωπος δεν επιστρέφει σε έναν τόπο, όπου δεν μπορεί να επηρεάσει τίποτα. Κανείς δεν αφιερώνει χρόνο από την οικογένεια και την εργασία του, για να συμμετέχει σε ένα όργανο που δεν αποφασίζει σχεδόν για τίποτα. Κανείς δεν εμπνέεται να ασχοληθεί με τα κοινά, όταν το μήνυμα που λαμβάνει είναι ότι άλλοι αποφασίζουν και εκείνος απλώς γνωμοδοτεί.
Και όμως, αυτό ακριβώς φαίνεται να συμβαίνει.
