Η ιστορία της ελληνικής παροικίας της Αλεξάνδρειας είναι γεμάτη από λαμπρά ονόματα που άφησαν ανεξίτηλο το στίγμα τους στο εμπόριο, τον πολιτισμό και την κοινωνική ζωή της Αιγύπτου. Ανάμεσά τους, περίοπτη θέση κατέχει η οικογένεια Κασιμάτη. Με ρίζες από τα Κύθηρα, η οικογένεια συνέδεσε το όνομά της με το ντιζάιν, την επιχειρηματική διορατικότητα και, τελικά, με την ίδια την επιβίωση των ιστορικών θεσμών του Ελληνισμού στην πόλη, στο πρόσωπο του αείμνηστου Εδμόνδου Κασιμάτη.
Η γέννηση ενός θρύλου: Τα καταστήματα «Μινέρβα»
Όλα ξεκίνησαν στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν ο νεαρός Νικόλαος Κασιμάτης άφησε το Τσιρίγο αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον στο κοσμοπολίτικο λιμάνι της Αλεξάνδρειας. Με οξυδέρκεια, άνοιξε αρχικά ένα μικρό «Μπαζάρ» στο κέντρο της πόλης, απευθυνόμενος στους ξένους κατοίκους (Άγγλους, Γάλλους, Ιταλούς, Έλληνες), προσφέροντας είδη πολυτελείας.
Γρήγορα αντιλήφθηκε την ανάγκη της υψηλής κοινωνίας για ευρωπαϊκή κομψότητα. Ταξίδεψε στις ευρωπαϊκές μητροπόλεις και μετέτρεψε την επιχείρησή του σε έναν κολοσσό της ανδρικής ένδυσης, δημιουργώντας μάλιστα και το πρώτο εργοστάσιο ραφής ευρωπαϊκών υποκαμίσων.
Τα καταστήματα «Μινέρβα» (Minerva), με κεντρικό κατάστημα στην αριστοκρατική Οδό Φουάντ (Rue Fouad), έγιναν το απόλυτο σημείο αναφοράς. Δεν ήταν απλώς εμπορικά καταστήματα, αλλά στέκια της διανόησης και της ελίτ. Εκεί έραβε τα κυριακάτικα κοστούμια του ο Κωνσταντίνος Καβάφης, ο οποίος έπινε συχνά τον καφέ του στο παράρτημα του Ατταρίν με τον ιδιοκτήτη, ενώ αργότερα τακτικός πελάτης υπήρξε και ο σπουδαίος συγγραφέας Στρατής Τσίρκας.
Η σκυτάλη στον Εδμόνδο: Επιβίωση σε δύσκολους καιρούς
Ο αιφνίδιος θάνατος του Νικόλαου το 1950 άφησε την επιχείρηση στα χέρια της συζύγου του, Ελένης, και των δύο γιων του, Ιάκωβου και Εδμόνδου. Οι δεκαετίες που ακολούθησαν, με την επανάσταση του Νάσερ το 1952, τη μαζική φυγή των ξένων και τις απαγορεύσεις στις εισαγωγές, δοκίμασαν σκληρά την ελληνική επιχειρηματικότητα.
Τη δεκαετία του ’80, ο Ιάκωβος αναχώρησε για την Αθήνα. Ο Εδμόνδος Κασιμάτης, όμως, αποφάσισε να μείνει. Προσαρμόστηκε στα νέα δεδομένα, στόχευσε στη νέα αιγυπτιακή μεσοαστική τάξη και κράτησε το «Μινέρβα» όρθιο. Το 1995 προχώρησε σε πλήρη ανακαίνιση και το 2008 γιόρτασε με υπερηφάνεια τον έναν αιώνα ζωής του ιστορικού καταστήματος, καθιστώντας το ζωντανό μνημείο της ελληνικής επιχειρηματικής ιστορίας στην Αίγυπτο.
Στυλοβάτης της Κοινότητας και του Ναυτικού Ομίλου
Ο Εδμόνδος Κασιμάτης δεν περιορίστηκε στις εμπορικές του επιτυχίες. Αφιέρωσε τη ζωή του στη διατήρηση της ελληνικής κληρονομιάς.
- Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας (ΕΚΑ): Τον Απρίλιο του 2017 εξελέγη ως ο 22ος Πρόεδρος της πρεσβυγενούς Κοινότητας, δίνοντας αγώνα για τη συντήρηση των ελληνικών σχολείων, του γηροκομείου και των ιστορικών κτιρίων της παροικίας.
- Ελληνικός Ναυτικός Όμιλος Αλεξανδρείας (ΕΝΟΑ): Υπηρέτησε επί σειρά ετών ως Πρόεδρος του ιστορικού ναυτικού ομίλου, αποτελώντας τον εγγυητή της ομαλής λειτουργίας του.
Το τέλος μιας εποχής
Ο Οκτώβριος του 2020 γράφτηκε με μελανά γράμματα για τον Αιγυπτιώτη Ελληνισμό. Ο Εδμόνδος Κασιμάτης, σε ηλικία 83 ετών, άφησε την τελευταία του πνοή χτυπημένος από τον κορωνοϊό (COVID-19), βυθίζοντας στο πένθος τη σύζυγό του Αικατερίνη, τον γιο του Νικόλαο, αλλά και ολόκληρη την ελληνική κοινότητα.
Η απουσία του ήταν εκκωφαντική. Στην ετήσια Γενική Συνέλευση του ΕΝΟΑ που ακολούθησε λίγες μέρες μετά, χαρακτηρίστηκε ως ο «μεγάλος απών». Η διάδοχός του, Λιλίκα Θλιβίτου, και ο Πατριαρχικός Επίτροπος Αλεξανδρείας μίλησαν για την τεράστια παρακαταθήκη φιλοπατρίας και εργατικότητας που άφησε πίσω του.
Με την απώλεια του Εδμόνδου Κασιμάτη έκλεισε ουσιαστικά ένα μεγάλο, ένδοξο κεφάλαιο της ελληνικής παρουσίας στην Αλεξάνδρεια. Το όνομα της οικογένειας, ωστόσο, από τις ρίζες του στα Κύθηρα μέχρι τα φώτα της Οδού Φουάντ, παραμένει συνώνυμο της δημιουργίας και της ανιδιοτελούς προσφοράς στον Ελληνισμό.
Πηγές:
