Η παγκόσμια αγορά ενέργειας βρίσκεται σε κλοιό ασφυξίας, αποδεικνύοντας για άλλη μια φορά την επικίνδυνη ευπάθειά της στα γεωπολιτικά παιχνίδια και σφίγγοντας τη θηλιά γύρω από την πραγματική οικονομία. Καθώς τα αποθέματα πετρελαίου μειώνονται με πρωτοφανείς ρυθμούς, οι τιμές οδηγούνται σε ραγδαία άνοδο. Όπως αναδεικνύει το σχετικό ρεπορτάζ του CNN Greece —επικαλούμενο τη νεότερη έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA)— ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και ο στρατηγικός αποκλεισμός στο Στενό του Ορμούζ έχουν προκαλέσει ένα άνευ προηγουμένου δομικό σοκ στην παγκόσμια προσφορά.
Τα κύρια σημεία της ενεργειακής κρίσης
Κατάρρευση Αποθεμάτων: Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, τα παγκόσμια αποθέματα σημείωσαν πτώση με ρυθμό 4 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως.
Απώλειες στην Προσφορά: Οι παγκόσμιες προμήθειες μειώθηκαν κατά 1,8 εκατ. βαρέλια την ημέρα τον περασμένο μήνα. Συνολικά, από τον Φεβρουάριο, οι απώλειες ανέρχονται σε 12,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Πτώση της Κατανάλωσης: Αναμένεται βίαιη μείωση της παγκόσμιας κατανάλωσης κατά 2,45 εκατ. βαρέλια την ημέρα αυτό το τρίμηνο, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη πτώση από την περίοδο της πανδημίας του 2020.
Τομείς σε Κίνδυνο: Η πιο ισχυρή πίεση καταγράφεται στον πετροχημικό τομέα λόγω έλλειψης πρώτων υλών, καθώς και στην αεροπορική βιομηχανία.
Εκτόξευση τιμών και το «Καρτέλ» της προσφοράς
Η αγορά αναμένεται να παραμείνει αντιμέτωπη με σοβαρές ελλείψεις έως τον Οκτώβριο, ανεξάρτητα από το αν οι συγκρούσεις τερματιστούν άμεσα. Ο αποκλεισμός παραγωγών του Περσικού Κόλπου (Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Ιράκ) έχει αφαιρέσει πάνω από 1 δισεκατομμύριο βαρέλια από την αγορά, εξαλείφοντας πλήρως την προβλεπόμενη για φέτος υπερπροσφορά.
«Ακόμα κι αν υπάρξει λύση στη σύγκρουση, θα χρειαστεί χρόνος — εβδομάδες και μήνες — για να επανέλθουν οι ροές μέσω του Στενού του Ορμούζ σε κανονικό ρυθμό. Όσο περισσότερο παραμένουν οι εντάσεις και όσο πιο γρήγορα μειώνονται τα αποθέματα, τόσο θα βλέπουμε να αυξάνεται η πίεση στις τιμές», δήλωσε χαρακτηριστικά η Toril Bosoni, Επικεφαλής Τμήματος Αγορών και Βιομηχανίας Πετρελαίου του IEA.
Παρέμβαση ρεκόρ με αποθέματα έκτακτης ανάγκης
Σε μια απέλπιδα προσπάθεια να ανακοπεί η κρίση, ο IEA συντόνισε την αποδέσμευση αποθεμάτων-μαμούθ. Κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ, η Γερμανία και η Ιαπωνία, δεσμεύτηκαν τον Μάρτιο να διαθέσουν 400 εκατομμύρια βαρέλια από τα στρατηγικά τους αποθέματα. Παράλληλα, αυξημένες ροές από τη λεκάνη του Ατλαντικού (ΗΠΑ, Βραζιλία, Καναδάς, Βενεζουέλα) κατευθύνονται προς την Ασία για να μετριάσουν το έλλειμμα, αλλάζοντας βίαια τον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη.
Σε ασφυξία η Ευρώπη: Στερεύουν τα αεροπορικά καύσιμα
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη ίσως με το πιο άμεσο πρόβλημα, ειδικά ενόψει της τουριστικής θερινής περιόδου, με τις προμήθειες αεροπορικών καυσίμων (jet fuel) από τη Μέση Ανατολή να καταγράφουν ελεύθερη πτώση:
Οι εισαγωγές κατακρημνίστηκαν από 330.000 βαρέλια/ημέρα τον Μάρτιο σε μόλις 60.000 βαρέλια/ημέρα τον Απρίλιο.
Οι καθαρές ευρωπαϊκές εισαγωγές έφτασαν μόλις στο 70% των επιπέδων του Μαρτίου.
Ο ΙΕΑ προειδοποιεί ότι απαιτείται αναπλήρωση του 80-90% των χαμένων ποσοτήτων για να αποφευχθούν ακυρώσεις πτήσεων και ελλείψεις το καλοκαίρι. Παρά την αύξηση των εισαγωγών από τις ΗΠΑ και τη Νιγηρία (221.000 βαρέλια ημερησίως τον Απρίλιο), οι συγκεκριμένες εφοδιαστικές αλυσίδες δέχονται ασφυκτική πίεση και απλώς δεν επαρκούν για να καλύψουν το τεράστιο κενό που αφήνει η κρίση στον Περσικό Κόλπο.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανακοίνωσε ότι η ετήσια πρόβλεψή του για το 2027 θα καθυστερήσει και αναμένεται να δημοσιευτεί τον επόμενο μήνα, καθώς η αγορά προσπαθεί να ισορροπήσει στα νέα, σκληρά δεδομένα.
