Το πολεμικό κλίμα των προθεσμιών και των απειλών για ολοκληρωτική καταστροφή στη Μέση Ανατολή παραχωρεί, αιφνιδιαστικά, τη θέση του στη διπλωματία, μετά την επίσημη ανακοίνωση για εκεχειρία 15 ημερών.
Παρά την εύθραυστη φύση της κατάπαυσης του πυρός, με την Τεχεράνη να προειδοποιεί ότι παραμένει «με το δάχτυλο στη σκανδάλη» σε περίπτωση παραβίασης, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έσπευσε να χαιρετίσει τις εξελίξεις κάνοντας λόγο για «ολοκληρωτική νίκη».
Σε μια σημαντική μεταστροφή της στάσης του, ο Λευκός Οίκος φαίνεται να εγκαταλείπει τη ρητορική των τελεσιγράφων, αποδεχόμενος να εξετάσει το ειρηνευτικό σχέδιο 10 σημείων που υπέβαλε το Ιράν. Ο Τραμπ χαρακτήρισε το προσχέδιο ως μια «καλή βάση για διαπραγματεύσεις». Σύμφωνα με διεθνή ειδησεογραφικά δίκτυα, οι επίσημες συνομιλίες μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης ενδέχεται να εκκινήσουν ακόμη και τη Μεγάλη Παρασκευή, με το BBC πάντως να προεξοφλεί ότι η διαδικασία θα είναι «ιδιαίτερα δύσκολη».
Το «αγκάθι» των ιρανικών απαιτήσεων
Το Ιράν ξεκαθαρίζει, μέσω των κρατικών του μέσων ενημέρωσης, ότι ο οριστικός τερματισμός του πολέμου εξαρτάται αποκλειστικά από την αποδοχή και οριστικοποίηση των λεπτομερειών του σχεδίου των 10 σημείων.
Οι βασικοί πυλώνες των απαιτήσεων της Τεχεράνης περιλαμβάνουν:
- Πλήρη άρση όλων των πρωτογενών και δευτερογενών αμερικανικών κυρώσεων.
- Κατοχύρωση του ιρανικού ελέγχου επί των Στενών του Ορμούζ.
- Πλήρη αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από την περιοχή της Μέσης Ανατολής.
- Τερματισμό κάθε επιθετικής ενέργειας κατά του Ιράν και των συμμάχων του.
- Άμεση αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό.
- Επικύρωση της τελικής συμφωνίας με δεσμευτική απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Μια κρίσιμη λεπτομέρεια που προκαλεί ερωτηματικά επισημαίνεται από τον Guardian: ενώ η έκδοση του σχεδίου στα φαρσί περιλάμβανε ρητά τη φράση «αποδοχή του εμπλουτισμού» (ουρανίου), ο όρος αυτός απουσίαζε μυστηριωδώς από τα αγγλικά έγγραφα που διανεμήθηκαν στους ξένους δημοσιογράφους από Ιρανούς διπλωμάτες.
Χαμηλές προσδοκίες για οριστική συμφωνία
Παρά την έναρξη του διαλόγου, η απόσταση που χωρίζει τις δύο πλευρές παραμένει χαοτική, με τις «κόκκινες γραμμές» που έχουν τεθεί τον τελευταίο χρόνο να φαντάζουν ανυπέρβλητες.
Οι αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ είναι ήδη έντονες. Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι, μιλώντας στο CNN, εξέφρασε αμφιβολίες για την αξιοπιστία των συνομιλιών, τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Αν η συμφωνία δώσει στο Ιράν το δικαίωμα ελέγχου των Στενών του Ορμούζ, θα είναι μία εξέλιξη άκρως καταστροφική».
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ απέφυγε να σχολιάσει επί της ουσίας τα ιρανικά αιτήματα, αρκούμενος στη δήλωση ότι οι ΗΠΑ «θα βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της συμφόρησης στα Στενά του Ορμούζ».
Σε κάθε περίπτωση, αναλυτές συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι η πλήρης αποδοχή των όρων της Τεχεράνης από την Ουάσινγκτον είναι εξαιρετικά απίθανη. Ωστόσο, το σχέδιο αυτό αποτελεί πλέον το επίσημο πλαίσιο για την πρώτη σοβαρή διπλωματική προσπάθεια εκτόνωσης, μετά από ενάμιση μήνα αμερικανο-ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων και ιρανικών αντιποίνων που έφεραν την περιοχή στο χείλος της ολικής ανάφλεξης.
