-Άραγε υπάρχει κάποια αντιστοίχιση ανάμεσα στο 1821 και το σήμερα;

-Ή τότε επανάσταση πως κρίνεται με βάση τα σημερινά δεδομένα;

-Ο Κολοκοτρώνης και οι υπόλοιποι εξεγερμένοι του 1821 βρίσκονταν τότε στη «σωστή πλευρά της ιστορίας»;

-Ήταν «ρεαλιστικό» και σύμφωνο με τα «συμφέροντα των Ελλήνων» να εξεγερθούν (όσοι εξεγέρθηκαν, γιατί υπήρχαν και οι «προσκυνημένοι») και να πάρουν τα όπλα κατά της πανίσχυρης τότε Οθωμανικής αυτοκρατορίας;

-Ήταν ρεαλιστικό να αγνοήσουν τον τότε συσχετισμό δυνάμεων και να τα βάλουν με τον «νταή» της περιοχής;

-Ήταν «έξυπνο» το να προτάσσουν την ελευθερία, το δίκαιο, την ανεξαρτησία ή ακόμα και τις αρχές της γαλλικής επανάστασης και του ευρωπαϊκού διαφωτισμού;

Πολλά τα ερωτήματα και όχι πάντα εύκολες οι απαντήσεις. Ας τα πάρουμε από την αρχή:

-Σύμφωνα με την Wikipedia «οι απαρχές του ελληνικού εθνικού κινήματος που οδήγησε στην Επανάσταση εμφανίζονται στην ώριμη φάση του νεοελληνικού Διαφωτισμού».

-Το 1821 οι Έλληνες (όχι όλοι όμως…) ξεσηκώθηκαν κατά της οθωμανικής κατοχής. Αντίπαλος τους ήταν μια αυτοκρατορία και σύμμαχος τους το δίκαιο και η «φωτισμένη Ευρώπη». Η επανάσταση δεν έγινε συνυπολογίζοντας τον συσχετισμό δυνάμεων. Αν γινόταν αυτό κανένας δεν θα ξεσηκωνόταν! Οι επαναστάτες του 1821 δεν πήγαν με τον ισχυρό, πολέμησαν για αρχές και ιδανικά.

-Σήμερα βρισκόμαστε σε μια άλλη εποχή: Οι υποστηρικτές του Τραμπισμού μας λένε ότι η «σωστή πλευρά της ιστορίας» είναι να πάμε με αυτόν που μπορεί να μας παράσχει «προστασία»… Βέβαια είναι σουρεαλιστικό να μιλούν για «προστασία» αυτοί που αγνοούν ότι το 40% της Κύπρου κατέχεται από την Τουρκία, μια ΝΑΤΟική δύναμη…

-Αν θέλουμε να κάνουμε παραλληλισμούς, σήμερα σε «λογική Κολοκοτρώνη» είναι ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ, ο Βραζιλιάνος πρόεδρος Λούλα ντα Σίλβα, η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν, η Μεξικανή πρόεδρος Κλαούντια Σεινμπάουμ και άλλοι.

Πιο είναι το κοινό χαρακτηριστικό τους; Δηλώνουν και προσπαθούν να ασκήσουν την εξουσία τους με αναφορά στο διεθνές δίκαιο, τα εθνικά συμφέροντα, τον ανθρωπισμό, την αλληλεγγύη, το ενδιαφέρον για την ανθρώπινη ζωή. Δεν είναι εύκολο, ούτε πάντα φέρνει αποτελέσματα. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα ηγετών με επιμέρους τέτοια χαρακτηριστικά που απλά ανετράπησαν, όχι πάντα με νόμιμο τρόπο (πχ ο αριστερός Σαλβατόρ Αλιέντε στη Χιλή ή ο συντηρητικός Μοχαμάντ Μοσαντέκ στο Ιράν). Απλά αυτοί «έτυχε» να αμφισβητήσουν τα συμφέροντα μεγάλων εταιρειών… Ο Μοσαντέκ εθνικοποίησε τα πετρέλαια του Ιράν (και τον ανέτρεψαν ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο), ο Αλιέντε εθνικοποίησε τις μεγάλες εταιρείες χαλκού (και τον ανέτρεψε ο στρατηγός Πινοσέτ με την στήριξη των ΗΠΑ).

Το ερώτημα είναι πως και αν μπορεί να συνδυάσει κάποιος ηγέτης την ισχύ με τη νομιμότητα και τις αρχές του Ευρωπαϊκού διαφωτισμού; Και επειδή κανένας ηγέτης δεν μπορεί να κάνει τίποτα μόνος, μπορεί κάποιος ολιγάριθμος λαός, κάποιο «μικρό» κράτος, να κινηθεί αυτόνομα χωρίς εξαρτήσεις και με γνώμονα το τι συμφέρει τους πολίτες και τον τόπο και όχι το τι επιτρέπουν οι ισχυροί;

Στον αντίποδα βέβαια υπάρχουν ορισμένοι ψοφοδεείς ηγέτες που δυσκολεύονται να πουν «όχι» στον Τράμπ… Ονόματα δεν λέμε, υπολήψεις δεν θίγουμε, αλλά καταλαβαινόμαστε…

Σήμερα ο πρόεδρος των ΗΠΑ θυμίζει λίγο από τον Κλέμενς Βέντσελ Λόταρ φον Μέτερνιχ (1773-1859, πρίγκιπας επί τιμή και ένας από τους διασημότερους διπλωμάτες και πολιτικούς της Αυστριακής Αυτοκρατορίας). Στο συνέδριο της Βιέννης το 1814 ο Ιωάννης Καποδίστριας πήρε τον λόγο και είπε ότι είναι χρέος των βασιλιάδων να προνοήσουν για την απαλλαγή των Ελλήνων από τον οθωμανικό ζυγό. Τον διέκοψε ο Μέτερνιχ και με ύφος προσβλητικό, του απάντησε ότι η Ευρώπη δεν γνωρίζει Έλληνες. Γνωρίζει την Οθωμανική Αυτοκρατορία, κάτω από εξουσία της οποίας βρίσκονται οι «αποκαλούμενοι Έλληνες»…

Με ανάλογο ύφος συμπεριφέρεται σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ. Προσβάλει όποιον του λέει έστω και ένα δειλό «όχι» και απειλεί τους πιο αδύναμους (με όσους έχουν πυρηνικά όπλα μια χαρά τα πάει)… Σήμερα οι αυταρχικοί ηγέτες επενδύουν στο δίκαιο του ισχυρού και όχι στην ισχύ του δικαίου. Στο ερώτημα γιατί σκοτώνουν, γιατί κάνουν πολέμους, γιατί εκμεταλλεύονται τα πιο αδύναμα έθνη, η απάντηση είναι «γιατί μπορούν»…

Το θέμα είναι τι κάνουμε εμείς! Ορισμένοι από αυτούς που σε λίγες ημέρες θα εκφωνήσουν πανηγυρικούς για την επανάσταση του 1821, ταυτόχρονα μας καλούν να είμαστε ρεαλιστές και να μην τα βάζουμε με τους ισχυρούς οι οποίοι «μας προστατεύουν»…

Περιμένω με ενδιαφέρον να ακούσω πως αξιολογούν την εξέγερση της μικρής και κατεχόμενης για 400 χρόνια Ελλάδας απέναντι στην πανίσχυρη τότε Οθωμανική αυτοκρατορία… Μήπως δεν έπρεπε να εξεγερθούν γιατί «δεν ήταν ρεαλιστικό»;

-Περιμένω να δω πως θα ερμηνεύσουν τα λόγια του Κολοκοτρώνη «φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους». Ο Γέρος του Μωριά αναφερόταν στους Έλληνες που προτιμούσαν την ασφαλή υποταγή στον Σουλτάνο από το ρίσκο της επανάστασης!

-Περιμένω να ακούσω πως αξιολογούν την αλληλεγγύη των φιλελλήνων που ήρθαν πολέμησαν και σκοτώθηκαν δίπλα στους επαναστατημένους Έλληνες. Καλά έκαναν ή έπρεπε «να κάτσουν στα αυγά τους»;

Και για να μην το κουράζουμε: Ο Ανδρέας Κάλβος στην «Ωδή στην ελευθερία» του 1826 έγραφε το περίφημο «θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία». Διότι απλά η ελευθερία δεν χαρίζεται, αλλά απαιτεί ηθικότητα (αρετή) και θάρρος (τόλμη) για να κατακτηθεί και να διατηρηθεί. Είναι ένα διαχρονικό σύμβολο αγώνα για την ανεξαρτησία, συχνά συνδεδεμένο με την Ελληνική Επανάσταση του 1821.

Όσοι λοιπόν θέλουν για μια ακόμα φορά να διαστρεβλώσουν την ιστορία και τις καταβολές μας, ας μην μας δοκιμάσουν. Και ιστορία γνωρίζουμε και κριτική σκέψη έχουμε.

Όλες οι επαναστάσεις και οι κοινωνικές διεκδικήσεις ήταν απέναντι σε ισχυρότερους. Όσοι «ευαγγελίζονται» το δίκαιο του ισχυρού, δεν ταιριάζουν με την ημέρα, ούτε με το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Ας μην κουνάνε το δάχτυλο λοιπόν όσοι υποστηρίζουν την υποταγή στον ισχυρότερο ή έστω το να μην εναντιωνόμαστε στις παράνομες επιδιώξεις του. Ποτέ δεν ήταν αυτό το νόημα της 25ηςΜαρτίου…