Η κυβέρνηση, εμφανώς τραυματισμένη από τις ηχηρές ήττες που υπέστη στον δεύτερο γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών του 2023, προχωρά σε μια θεσμική μεθόδευση πρωτοφανούς κλίμακας. Όπως αποκαλύπτει στο σημερινό του ρεπορτάζ στην ΕΦΣΥΝ ο δημοσιογράφος Στέργιος Ζιαμπάκας, με όχημα τον Νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης, που τέθηκε χθες σε δημόσια διαβούλευση (έως τις 4 Ιουνίου), το υπουργείο Εσωτερικών επιχειρεί να αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού, καταργώντας πρακτικά τη δεύτερη Κυριακή των εκλογών και εισάγοντας ένα σύστημα που αλλοιώνει κατάφωρα την εκπροσώπηση στις τοπικές κοινωνίες.
Στόχος; Η αποτροπή προοδευτικών συγκλίσεων που οδήγησαν στην ανατροπή των «γαλάζιων» υποψηφίων σε κομβικούς Δήμους (Αθήνα, Θεσσαλονίκη) και Περιφέρειες (Θεσσαλία) το 2023. Ο φόβος της κάλπης μεταφράζεται πλέον σε εκλογική μηχανική που ευνοεί τον ασφυκτικό έλεγχο των Δήμων από μειοψηφικές παρατάξεις.
Πώς στήνεται η εκλογική «φάμπρικα» της μίας Κυριακής
Το νομοσχέδιο-μαμούθ των 761 άρθρων, το οποίο θα εφαρμοστεί από τις εκλογές του Νοεμβρίου 2028, φέρνει τα πάνω-κάτω στην αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης, ρίχνοντας τον πήχη της δημοκρατικής νομιμοποίησης. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Στέργιου Ζιαμπάκα:
- Εκλογή σε έναν γύρο με 42%+1: Ο πήχης της πρώτης καταμέτρησης χαμηλώνει κι άλλο (από το ήδη προβληματικό 43%). Αν κανείς δεν το συγκεντρώσει, δεν πάμε σε δεύτερη Κυριακή.
- Η παγίδα της «Εναλλακτικής Ψήφου»: Ο ψηφοφόρος στο ίδιο ψηφοδέλτιο θα «σταυρώνει» και μια δεύτερη, εναλλακτική επιλογή συνδυασμού. Στη δεύτερη καταμέτρηση προκρίνονται οι δύο πρώτοι και νικητής αναδεικνύεται όποιος μαζέψει το μεγαλύτερο άθροισμα βασικών και εναλλακτικών ψήφων.
- Απόλυτη κυριαρχία μειοψηφιών: Οποιοσδήποτε συνδυασμός καταφέρει να βγει πρώτος από αυτό το λογιστικό άθροισμα, αυτομάτως παίρνει προίκα το 60% (3/5) των εδρών στο συμβούλιο, διατηρώντας το όριο εισόδου στο 3%.
Αυτή η μεθόδευση ανοίγει τον ασκό του Αιόλου για ακραία παρασκηνιακά παζάρια πριν καν στηθούν οι κάλπες. Όπως επισημαίνει η ΕΦΣΥΝ, στελέχη του προοδευτικού χώρου υπογραμμίζουν ότι είναι πλέον ορατό το εφιαλτικό σενάριο ένας συνδυασμός με πραγματική επιρροή κάτω του 20% στην πρώτη καταμέτρηση, να καταλήξει να διοικεί με το 60% των εδρών. Πρόκειται για πλήρη θεσμική εργαλειοποίηση που θα δημιουργήσει εξαρτημένες, αδύναμες και χειραγωούμενες από την κεντρική εξουσία δημοτικές αρχές.
Οι αντιδράσεις είναι ήδη οξύτατες, σε αντίθεση με τη βολική σιωπή των προσκείμενων στη Ν.Δ. δημάρχων. Στο ρεπορτάζ υπενθυμίζονται οι βαριές κουβέντες που έχουν ακουστεί στα συλλογικά όργανα: ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, είχε χαρακτηρίσει το σύστημα ως μηχανισμό που «συστηματοποιεί τον πελατειασμό». Ακόμη πιο αιχμηρός, ο δημοτικός σύμβουλος Αιγάλεω, Δημήτρης Μπίρμπας, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για οργανωμένη διαβλητότητα: «Πιστεύει κανένας ότι γκετοποιημένες ομάδες, ύποπτα κυκλώματα και συμφέροντα δεν θα κάνουν εκ των προτέρων αυτή τη “δεύτερη επιλογή”;».
Απέναντι στην κριτική για συσπείρωση των συντηρητικών δυνάμεων μέσω του νέου νόμου, το αφήγημα του υπουργού Εσωτερικών, Θοδωρή Λιβάνιου, περί «εξοικονόμησης πόρων» και αποφυγής της αποχής της δεύτερης Κυριακής, μοιάζει περισσότερο με προφασιολογία για να δικαιολογηθεί η εξόντωση του δεύτερου γύρου — της μοναδικής διαδικασίας που ιστορικά επέτρεπε τις προγραμματικές συνεργασίες στο φως της ημέρας.
Ηλεκτρονική Κάλπη για Ετεροδημότες
Όπως αναφέρει το δημοσίευμα του Στέργιου Ζιαμπάκα, μέσα στο ίδιο νομοσχέδιο προωθείται και η ηλεκτρονική ψήφος. Ωστόσο, η κυβέρνηση εγκατέλειψε το αρχικό, άκρως επισφαλές σενάριο της ψήφου μέσω κινητού. Οι ετεροδημότες θα μπορούν να ψηφίζουν ψηφιακά για τον δήμο τους, αποκλειστικά όμως μέσα από εκλογικό κέντρο στον τόπο κατοικίας τους, μετά από φυσική ταυτοπροσωπία.
Το νομοσχέδιο αναμένεται να τεθεί στο μικροσκόπιο στην επερχόμενη κρίσιμη συνεδρίαση της ΚΕΔΕ τη Δευτέρα, 25 Μαΐου. Η Αυτοδιοίκηση βρίσκεται μπροστά σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι: είτε θα υπερασπιστεί τον δημόσιο και αντιπροσωπευτικό της χαρακτήρα, είτε θα αφεθεί να μετατραπεί σε ένα απόλυτα ελεγχόμενο εξάρτημα της εκτελεστικής εξουσίας.
