Ο Ευστάθιος Κρίτωνος Δηλαβέρης γεννήθηκε στον Καραβά Κυθήρων το 1855. Γόνος φτωχής οικογένειας και σε ηλικία 10 ετών, ανέβηκε στον Πειραιά να εργαστεί. Μεγαλώνοντας επαγγέλθηκε την κοσμικογραφία (ζωγραφική οροφής) και την εργολαβία οικοδομών. Από τον Πειραιά ταξίδεψε στη Μασσαλία και εκεί έμαθε την τέχνη να κατασκευάζει κεραμίδια και τούβλα. Έφυγε από τη Μασσαλία και πήγε στην Αλεξάνδρεια όπου έκανε τη δική του επιχείρηση παραγωγής κεραμιδιών. Το 1880 επέστρεψε στον Πειραιά και επιδόθηκε στην ίδρυση του πρώτου στην Ελλάδα εργοστασίου κατασκευής μωσαϊκών πλακών στη διασταύρωση των οδών Χαϊδαρίου και Κάστορος που λειτούργησε για πρώτη φορά το 1888.
Η Ανάπτυξη
Τα επόμενα χρόνια επεκτάθηκε στην κεραμοποιεία με νέα εργοστάσια. Το εργοστάσιο «Ευρωπαϊκών Κεράμων και Μωσαϊκών Πλακών» στην οδό Θηβών, στην Κοκκινιά λειτούργησε για πρώτη φορά το 1902. Πρόκειται για ένα κτιριακό συγκρότημα το οποίο με απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και του Υπουργείου Πολιτισμού το 2002, κηρύχτηκε διατηρητέο. Την εποχή εκείνη η οικονομική του δύναμη αυξήθηκε εκπληκτικά.
Με τις πλάκες Δηλαβέρη έχουν στρωθεί πολλά δημόσια κτίρια όπως το Νοσοκομείο Ευαγγελισμός, το Στρατιωτικό Νοσοκομείο, η Ιερατική Σχολή, η πρώην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, το Νοσοκομείο Παίδων, το κατάστημα της Εθνικής Τράπεζας στον Πειραιά, το Τζάννειο Νοσοκομείο, η Βασάνειος Ναυτική Σχολή, το Ακταίον στο Φάληρο, το Μουσείο των Δελφών και άλλα.
Φιλανθρωπικό έργο
Ο Ευστάθιος Κρίτωνος Δηλαβέρης αναδείχθηκε δια των δωρεών του τις οποίες έκανε σε φιλανθρωπικά ιδρύματα όπως το Τζάννειο Νοσοκομείο Πειραιά με πτέρυγα που ανήγειρε, το Χατζηκυριάκειο Ορφανοτροφείο Πειραιά, τον Πειραϊκό Σύνδεσμο και το νησί των Κυθήρων. Ίδρυσε ιατρείο στο Καραβά, βοήθησε χρηματικά στην κατασκευή παρθεναγωγείων, χρηματοδότησε την κατασκευή του δρόμου Καραβά – Αγίας Πελαγίας και ενίσχυσε το Γυμνάσιο Κυθήρων.
Το τέλος και η διαδοχή
Ο Ευστάθιος Κρίτωνος Δηλαβέρης πέθανε στον Πειραιά την 2η Αυγούστου 1936. Μετά το θάνατο του Ευσταθίου Δηλαβέρη, τα ηνία των επιχειρήσεων ανέλαβε ο γιος του Κρίτων, δραστήριος και δυναμικός άνθρωπος σαν τον πατέρα του. Εξελέγη βουλευτής Πειραιώς και Νήσων την περίοδο 1946-1950, ενώ συμμετείχε ενεργά σε πολλά σωματεία της εποχής. Υπήρξε πρόεδρος του Ναυτικού Αθλητικού Συνδέσμου στον Πειραιά από το 1948 μέχρι το 1963 και μαζί με τη σύζυγό του Αθηνά, αδελφή της ηθοποιού Κατίνας Παξινού, βοήθησε στην ανάπτυξή του ύστερα από τις καταστροφές που υπέστη επί Γερμανική Κατοχής. Ο Κρίτων Δηλαβέρης πέθανε το 1972, δύο χρόνια μετά το θάνατο της Αθηνάς.
