Παρακολουθώντας την κινηματογραφική προβολή της Οδύσσειας του Κρίστοφερ Νόλαν, ένα ερώτημα δημιουργείται αυθόρμητα:

Ποια είναι η δική μας Ιθάκη;

Η Οδύσσεια δεν είναι μία ταινία. Είναι για είκοσι επτά αιώνες κάτι χειρότερο. Είναι ένας καθρέφτης της κοινωνίας. Διαχρονικός.

Σε κάθε νέα μεταφορά της Οδύσσειας τίθεται το ίδιο παραπλανητικό ερώτημα: «Πόσο πιστά αποτυπώνεται η Οδύσσεια;»

Όλα τα μεγάλα έργα επιβιώνουν γιατί κάθε εποχή τα ξαναδιαβάζει μέσα από τις δικές της αγωνίες, μέσα από τις εκάστοτε επικρατούσες κοινωνικές δομές και καταστάσεις. Ο κόσμος του Ομηρικού Οδυσσέα δεν αντιστοιχεί σε συγκεκριμένη ιστορική εποχή.

Τι λείπει από όσα περιγράφονται στην Οδύσσεια από τη σημερινή κατάσταση της χώρας μας (γιατί όχι και των Κυθήρων);

Οι Λαιστρυγόνες, οι Λωτοφάγοι, ο Κύκλωπας, οι Σειρήνες, η Κίρκη, η Καλυψώ;

Οι Λωτοφάγοι υπάρχουν. Είναι η λήθη. Οι κοινωνίες που τρώνε τον λωτό ξεχνούν ποιες ήταν, ποιοι τις χρέωσαν, τι πλήρωσαν. Καταλήγουν στη θεωρία των δύο άκρων! Προσπαθούν να την παρουσιάσουν σαν ουδέτερο αποτέλεσμα. Όμως δεν είναι, είναι πολιτικό και επιδιωκόμενο.

Οι Σειρήνες υπάρχουν και είναι η προπαγάνδα. Ακούγεται σαν αλήθεια που κολακεύει και αποπροσανατολίζει. Νέες εποχές, νέα ήθη, να ξεφύγουμε από τα δήθεν «αναχρονιστικά και παλαιομοδίτικα» μοτίβα.

Ο Κύκλωπας υπάρχει. Είναι οι αθέμιστοι, η άρνηση της συλλογικής ζωής, του κοινού αγώνα, η ωμή ισχύς που δεν λογοδοτεί. Είναι οι σημερινοί απανταχού Τραμπ – ίσκοι.

Η Κίρκη και αν υπάρχει. Το μαγικό ποτό συμβολίζει την ηθική πτώση και την απώλεια της ανθρώπινης ταυτότητας. Τα πάθη και οι απολαύσεις μπορούν να κάνουν τον άνθρωπο να χάσει την αξιοπρέπεια του και τη

λογική. Τότε αρχίζουν και επικρατούν τα πάθη και τα ζωώδη ένστικτα στην ανθρώπινη σκέψη.

Και η Καλυψώ υπάρχει. Το όνομα της σημαίνει «αυτή που κρύβει». Είναι η φυγή. Η φυγή από την ιστορία. Η ιδιώτευση στην απόλυτη μορφή της. Ο φιλοτομαρισμός. Αποσύρομαι οριστικά, δεν υπάρχω δημόσια, δεν με αφορά. Μετά από επτά χρόνια ο Οδυσσέας αρνήθηκε να γίνει αθάνατος. Ξανάγινε άνθρωπος, πολίτης, θνητός.

Η Ιθάκη δεν είναι μία νοσταλγία, δεν είναι ένα νησί. Είναι μία κοινωνία με θεσμούς που λειτουργούν, με κανόνες δεσμευτικούς για όλους, ακόμα και για τους ισχυρούς. Με ιστορική μνήμη που δεν παζαρεύεται ούτε «εκσυγχρονίζεται» κατά το δοκούν. Η ιστορία αποτελεί τον χάρτη που καταγράφονται όλα τα εμπόδια. Η λήθη, το βόλεμα, η αυθαιρεσία, η προπαγάνδα. Είναι το αντίδοτο σε όλες τις αθλιότητες που βιώνουμε.

Σιγά – σιγά επανερχόμαστε στα καθημερινά μας. Σε όλα αυτά που συμβαίνουν στα Κύθηρα.

Τι λέει λοιπόν αυτός ο καθρέφτης για το δικό μας νησί;

Βιώνουμε την εποχή όχι των αρίστων αλλά των Αχρήστων. Η Αχρηστοκρατία ζει και βασιλεύει. (Γνωρίζω ότι κάποιοι θα σπεύσουν να απαντήσουν και να με κατακεραυνώσουν, αλλά αν τελικά ένα άρθρο τους βοηθάει να αυτοπροσδιοριστούν, τότε χαλάλι τους). Ένα σύστημα που έχει προωθήσει ανθρώπους οι οποίοι είναι οι χειρότεροι των χειροτέρων, ταυτόχρονα είναι αλαζονικοί, κατασταλτικοί προς οιονδήποτε προσπαθεί να προσφέρει κάτι πραγματικά στο κοινωνικό σύνολο. Η αριστεία βρίσκεται σε κατάσταση διωγμού.

Έχουμε τη σύγκρουση της βιαιότητας με την ανθρωπιά, της νηπιότητας (νή + έπος = ανοησία, βλακεία) με την επινοητικότητα, της υλικής δύναμης με τη γνώση, της πονηριάς με την ηθική. Η δύναμη του νου αναμετράται με την υλική δύναμη.

Καθότι καλοκαίρι και οι συζητήσεις περί των χώρων εστίασης δίνουν και παίρνουν, ας δούμε και από την οπτική αυτή την «κουζίνα» των Αχρήστων.

Τα βασικά υλικά της μαγειρικής των Αχρήστων είναι:

“Πονηριά, αλαζονεία, κυνισμός, επιθετικότητα, εγωισμός, ναρκισσισμός, ματαιοδοξία και αισιοδοξία. Όλα σε τάξη. Ομοιόμορφα τοποθετημένα στην κουζίνα του (που βρίσκεται σε κάποιο χώρο δεξιά του γραφείου του), μέσα σε ομοιόμορφα επιτοίχια ντουλάπια. Το κάτω μέρος κάθε ντουλαπιού είναι ένα πιστό πήλινο αντίγραφο της κεφαλής του. Όταν ο Άχρηστος θέλει να μαγειρέψει, βάζει κάτω από το πήλινο κεφάλι κάθε ντουλαπιού, μια χύτρα φτιαγμένη από κοπανιστό αέρα και στρίβει προς τα πίσω ταυτόχρονα και τα δυο αυτιά του πιστού πήλινου αντιγράφου του κεφαλιού του, αμέσως το στόμα ανοίγει, η γλώσσα πετάγεται έξω και χύνεται στη χύτρα η ποσότητα από το υλικό που χρειάζεται. Τα γραμμάρια υπολογίζονται αυτόματα. Η χύτρα βράζει πάνω σε φρέσκα ψέματα, στους τριακόσιους εξήντα πέντε βαθμούς Κελσίου και μετά από μισή περίπου ώρα μεστής, σιτεμένης, μπουρμπουληθρώδους βλακείας είναι έτοιμη να σερβιριστεί»

Καλή μας όρεξη!

Ένας ΕτεοTσιριγώτης

Και για την αντιγραφή

Σταύρος Μεγαλοκονόμος